Stadsontwikkeling en wonen
Portefeuillehouders: Klaas Verschuure en Co Engberts
Doelstelling op hoofdlijnen
De gemeente streeft ernaar dat iedereen in Den Haag toegang heeft tot een betaalbare woning. Tegelijkertijd willen we het bestaande groen, de voorzieningen en de openbare ruimte behouden en versterken, zodat de stad aantrekkelijk en leefbaar blijft. We zetten in op een eerlijke, efficiënte en passende verdeling van de beperkte woningvoorraad. Daarbij kijken we naar nieuwe bouwlocaties, herontwikkeling van bestaande gebieden en het verduurzamen van woningen. Omdat Den Haag weinig beschikbare grond heeft, stelt dit hoge eisen aan de manier waarop we gebieden ontwikkelen. De aanhoudende woningnood onderstreept daarbij de urgentie om het tempo van betaalbare woningbouw te verhogen, met gerichte aandacht voor starters, middeninkomens en aandachtsgroepen. Daarnaast wil de gemeente een aantrekkelijke vestigingsplek zijn voor (internationale) bedrijven en startups. Kortom, de stedelijke ontwikkeling in Den Haag richt zich op een evenwichtige groei, waarbij wonen, werken, groen en voorzieningen in harmonie samengaan.
Bedragen x € 1.000 | ||||||||||
Rekening 2024 | Begroting 2025 voor wijziging | Begroting 2025 na wijziging | Rekening 2025 | Resultaat 2025 | ||||||
Lasten | 122.932 | 181.868 | 221.990 | 155.858 | 66.132 | V | ||||
Baten | 84.669 | 100.085 | 134.970 | 90.385 | 44.585 | N | ||||
Saldo exclusief reserves | 38.263 | N | 81.784 | N | 87.020 | N | 65.473 | N | 21.547 | V |
Toevoegingen aan reserves | 26.316 | 23 | 16.581 | 16.546 | 35 | V | ||||
Onttrekkingen aan reserves | 5.442 | 6.397 | 16.941 | 12.815 | 4.125 | N | ||||
Saldo inclusief reserves | 59.137 | N | 75.409 | N | 86.660 | N | 69.203 | N | 17.456 | V |
(incl. toevoegingen en onttrekkingen, bedragen x € 1.000) | ||||||||
Begroting | Rekening 2025 | Resultaat | ||||||
Activiteiten in 2025 | saldo 2025 | Lasten | Baten | Saldo | 2025 | |||
De Kust Gezond | 253 | N | 3.160 | 0 | 3.160 | N | 2.907 | N |
Bouwgrondexploitaties | 2.378 | N | 38.032 | 34.763 | 3.269 | N | 891 | N |
Faciliterend Grondbeleid | 25 | V | 2.821 | 1.914 | 906 | N | 931 | N |
Stadsvernieuwing | 25.055 | N | 35.204 | 24.681 | 10.523 | N | 14.532 | V |
Wonen en bouwen | 25.782 | N | 24.552 | 3.747 | 20.804 | N | 4.978 | V |
Toezicht en handhaving wonen | 12.303 | N | 11.557 | 1.129 | 10.428 | N | 1.874 | V |
Beheer bedrijfspanden | 1.168 | V | 4.888 | 6.219 | 1.332 | V | 164 | V |
Omgevingsvergunningen | 10.686 | N | 40.273 | 29.795 | 10.478 | N | 208 | V |
Buitenruimte stadsontwikkeling | 1.040 | N | 775 | 0 | 775 | N | 265 | V |
Omgevingsplan | 4.320 | N | 5.290 | 942 | 4.348 | N | 27 | N |
Kernregistraties | 6.035 | N | 5.853 | 9 | 5.844 | N | 192 | V |
Totaal | 86.660 | N | 172.403 | 103.200 | 69.203 | N | 17.456 | V |
Financiële verantwoording op hoofdlijnen
1. Toelichting financieel resultaat
Het resultaat op Programma 13 Stadsontwikkeling en Wonen bestaat uit diverse voor- en nadelen:
- Bij De Kust Gezond is sprake van een nadeel van € 2,9 mln. N. Medio 2025 is gebleken dat door voortschrijdende inzichten een hogere voorziening noodzakelijk was voor mogelijke nadeelcompensatie aan ondernemers op Scheveningen in verband met het project Middenboulevard. Deze lasten waren grotendeels niet geraamd.
- € 0,9 mln. nadeel op bouwgrondexploitaties. De grondexploitatieportefeuille is per 31-12-2025 geactualiseerd. Conform regelgeving wordt het resultaat bij de resultaatbestemming verrekend met de Reserve Grondbedrijf (RGB).
- Stadsvernieuwing heeft een voordeel van € 14,5 mln. Dit voordeel bestaat uit het positieve resultaat uit de afwikkeling van de verbonden partij OCWV CV (€ 3,6 mln.), een vrijval van de voorziening kapitaalverstrekking deelnemingen in relatie tot de WOM Den Haag Zuidwest (€ 6,4 mln. V), baten vanuit de realisatiestimulans (€ 3,2 mln. V) en vertraging in de besluitvorming over de verplaatsing van het Gasoverslagstation in de Binckhorst (€ 1,4 mln. V). Deze middelen blijven beschikbaar binnen de Eneco-reserve. Daarnaast nog overige activiteiten (per saldo €- 0,1 mln. N).
- Voordeel Wonen en Bouwen € 5,0 mln. V. Het grootste gedeelte van de Enecoreserve Extra impuls voor betaalbaar wonen is toegekend aan projecten door middel van besluitvorming. De realisatie van de programmalijn die bestemd is voor betaalbare woningbouw loopt als gevolg van langere doorlooptijden achter op wat in 2020 (RIS307127) is geprognosticeerd. Deze middelen blijven beschikbaar binnen de Eneco-reserve voor betaalbaar wonen.
- Toezicht en handhaving wonen laat een voordeel van € 1,8 mln. V zien. Dit voordeel is het gevolg van onderbezetting op eenmalige piek aan incidenteel beschikbare middelen in het kader van de Wet Betaalbare Huur (€ 1,4 mln. V) en verschuiving onderhoud woonwagens (€ 0,4 mln. V)
- Per saldo resulteert dit in een voordeel van circa € 17,5 mln. op Programma 13.
2. Neutrale ontwikkelingen
De volgende activiteiten laten in 2025 een resultaat zien dat onder de drempel van € 1 mln. blijft: Facilitair Grondbeleid (€ 0,9 mln. N), Beheer bedrijfspanden (€ 0,2 mln. V), Omgevingsvergunningen (€ 0,2 mln. V), Omgevingsplan (€ 0,03 mln. N), Buitenruimte stadsontwikkeling (€ 0,3 mln. V) en Kernregistraties (€ 0,2 mln. V). Per saldo heffen deze kleine afwijkingen elkaar grotendeels op.
3. Majeure afwijkingen ten opzichte van de uitkomst van vorig jaar
Het saldo van programma 13 is in 2025 uitgekomen op € 66,8 mln. N (inclusief reserves), een verslechtering van € 7,7 mln. ten opzichte van de uitkomst 2024 (€ 59,1 mln. N). De lasten zijn gestegen van € 122,9 mln. (2024) naar € 158,4 mln. (2025) en de baten van € 84,7 mln. naar € 95,4 mln. De belangrijkste verschillen per activiteit zijn:
- Omgevingsvergunningen: het resultaat is omgeslagen van € 11,5 mln. N (2024) naar € 0,2 mln. V (2025), een verbetering van € 11,7 mln. Dit is de grootste verschuiving binnen het programma.
- Bouwgrondexploitaties: het voordelig resultaat is gedaald van € 7,8 mln. V (2024) naar € 0,9 mln. N (2025), een verslechtering van € 8,7 mln.
- Stadsvernieuwing: het voordelig resultaat is gestegen van € 9,8 mln. V (2024) naar € 14,5 mln. V (2025), een verbetering van € 4,7 mln.
- Faciliterend grondbeleid: het resultaat is omgeslagen van € 2,0 mln. V (2024) naar € 0,9 mln. N (2025), een verslechtering van € 2,9 mln.
- De Kust Gezond: het nadelig resultaat is gestegen van € 0,4 mln. N (2024) naar € 2,9 mln. N (2025), een verslechtering van € 2,5 mln.
- Toezicht en handhaving wonen: het voordelig resultaat is gestegen van € 0,8 mln. V (2024) naar € 1,9 mln. V (2025), een verbetering van € 1,1 mln.
- Wonen en bouwen: het voordelig resultaat is gedaald van € 6,7 mln. V (2024) naar € 5,0 mln. V (2025), een daling van € 1,7 mln.