Openbaarheid en hergebruik overheidsinformatie

De Wet open overheid (Woo) regelt de passieve openbaarmaking van overheidsinformatie (de zogenaamde Woo-verzoeken) en verplicht overheidsorganisaties om - op termijn, en gefaseerd - documenten in zeventien informatiecategorieën (vaak geclusterd in 11 categorieën) uit eigen beweging openbaar te maken (actieve openbaarmaking).  

Per 1 november 2024 is het wettelijk verplicht geworden om de eerste tranche aan informatie categorieën uit de Woo actief openbaar te maken (art. 3.3 lid 1 sub a., b., d. en e. Woo). Daar voldoet de gemeente aan. Het verdere tijdspad voor de verplichting om stukken openbaar te maken voor de overige tranches is nog (altijd) niet bekend. De Woo wordt vanuit BZK geëvalueerd. Ook stelt de Woo dat de informatiehuishouding verder op orde moet worden gebracht.

Passieve openbaarmaking
Onder de Woo is het mogelijk om een verzoek in te dienen om bepaalde documenten openbaar te maken. Woo-verzoeken kunnen digitaal worden ingediend op de website van de gemeente Den Haag: Wet open overheid (Woo) - Den Haag) of per post. Woo-besluiten worden gepubliceerd op woo.denhaag.nl. Hiermee lopen we vast vooruit op de nog niet in werking getreden verplichting van de Woo om Woo-besluiten openbaar te maken. 

Het uitgangspunt is dat documenten die bij een bestuursorgaan berusten openbaar zijn. Het niet openbaar maken van informatie kan volgens bepaalde gronden zoals in de Woo aangegeven en moet steeds worden gemotiveerd.  

Alle Woo-verzoeken gericht aan college of burgemeester worden sinds 1 december 2022 behandeld door het centrale Woo-bureau. De behandeling vindt in nauwe samenwerking met de inhoudelijke diensten plaats, omdat de documenten en de kennis over de openbaar te maken documenten binnen die diensten aanwezig is. Met de start van het Woo-bureau is meer capaciteit beschikbaar gekomen voor het behandelen van deze verzoeken.    

De voorgaande jaren heeft er telkens een lichte stijging in het aantal ontvangen Woo verzoeken plaatsgevonden. Ten opzichte van 2024 is het aantal ontvangen verzoeken echter explosief gestegen. Waar in 2024 nog gemiddeld 30 verzoeken per maand werden ontvangen, waren dat er in 2025 gemiddeld 40. Deze stijging van 25% legde extra druk op de organisatie, waardoor doorlooptijden zijn opgelopen.  

 De Woo kent een afdoeningstermijn voor Woo-verzoeken, maar biedt ook de ruimte voor zogenaamde maatwerktermijnen bij omvangrijke of complexe verzoeken. Er wordt ingezet op goed contact met de verzoeker, zodat de vraag van het Woo-verzoek duidelijk is en met de verzoeker een reële termijn kan worden afgesproken over de behandeling van het verzoek. Samen met de diensten en in goede afstemming met verzoeker wordt gewerkt aan een tijdige, maar zeker ook zorgvuldige behandeling van de Woo-verzoeken.   

Actieve openbaarmaking
In mei 2025 is tijdens de internationale week van de Open Overheid (Open Gov Week) de strategie actieve openbaarmaking 2025-2028 door het college vastgesteld (RIS322243). De strategie houdt in dat we werken aan een goede informatievoorziening voor inwoners en ondernemers: het gaat om vindbare, toegankelijke, betrouwbare en begrijpelijke informatie. Met een betere informatievoorziening, begrijpen inwoners en ondernemers beter waarom bepaalde besluiten zijn genomen, dan kunnen zij ook beter participeren en ons controleren. Dat levert een bijdrage aan de verkleining van de afstand tussen inwoners en het stadhuis en draagt bij aan vertrouwen. Ter uitvoering van de strategie ontwikkelen we een gemeentebreed programma open overheid met een uitvoeringsagenda. We werken samen met onder meer: inwoners, BZK, VNG, G4-VNG, maatschappelijke instellingen en kennisinstellingen.  

Informatie over openbaar gemaakte documenten ogv art. 3.3 Woo: 
In het najaar van 2025 hebben we vooral de informatie categorieën Woo tranche 2 (art. 3.3 lid 1 sub c, art. 3.3 lid 2 sub c., e. en g. Woo) en Woo tranche 3, art. 3.3 lid 2 sub i. Woo uitgewerkt in een implementatieplan. T.a.v. de categorie 3.3 lid 2 sub d Woo: agenda’s en besluitenlijsten van bestuurscolleges: besluitenlijsten worden al openbaar gemaakt en er is een implementatieplan voor wat betreft de collegeagenda. 
Komend jaar werken we tranche 3 en 4 verder uit. Naar verwachting wordt het vanaf eind 2027 en verder verplicht om de informatie categorieën uit tranche 2 t/m 4 volgens de Woo openbaar te maken, na een evaluatie van de Woo vanuit BZK.  

Veel informatie rondom de verplichte informatie categorieën uit de Woo wordt al openbaar gemaakt, deze informatie is te vinden op www.open.denhaag.nl.  

Ook zijn we gestart met het voorbereiden in de vorm van pilots van het openbaar maken van extra informatie vanuit de inspanningsverplichting uit de Woo op grond van art. 3.3 lid 1 Woo.  
Er is in 2025 door gemeente Den Haag en de VNG een ‘RegiWoo’ netwerk Zuid-Holland opgezet om met overheidsinstellingen samen te werken aan de Woo.   

Er is wederom veel aandacht besteed aan het organiseren van bewustwording over de Woo bij collega’s. Voor de externe communicatie met de inwoners is een stemming gehouden over de beste voorbeelden van een open overheid van de Gemeente Den Haag. De beste vijf voorbeelden zijn in februari 2025 tentoongesteld in de expositie Open over Open in het Atrium van het Stadhuis. In het najaar is het Festival van de Toekomst georganiseerd voor medewerkers van de gemeente Den Haag met meer dan 400 deelnemers. Medewerkers konden kennis maken met thema’s rondom de open overheid, data & AI, waarbij tegelijkertijd de i-Visie 2035 is gelanceerd. Daarnaast zijn bijeenkomsten over de Woo georganiseerd bij de diensten en afdelingen, en wordt een e-learning over actieve openbaarmaking voorbereid. 

Tijdens het Festival van de Toekomst is volgens de strategie actieve openbaarmaking het publicatieplatform www.open.denhaag.nl gelanceerd voor het vinden van of verwijzen naar beleidsinformatie, open data en Woo-publicaties. Ook het interne servicepunt Openbaarmaking is gelanceerd om diensten te ondersteunen bij actieve openbaarmaking. En er zijn Woo-officers aangesteld, die onder meer service kunnen verlenen bij het openbaar maken van overheidsinformatie. Tot slot is volgens de strategie een transparantie-index ontwikkeld om te kunnen meten waar we staan met de Woo en of inwoners tevreden zijn over de informatievoorziening. Na interne vaststelling van het programma open overheid en de transparantie index in 2026, zal de index in gebruik worden genomen. 

Woo-contactpersoon
De gemeente is voor informatievragen bereikbaar via de gebruikelijke contactmogelijkheden (14070, chat, e-mail en per post). De collega’s bij de frontoffice kunnen veelal vragen over beschikbaarheid van publieke informatie beantwoorden. Het Woo-bureau geldt als backoffice. Daarnaast is het interne servicepunt Openbaarmaking gestart. Dit servicepunt kan steeds meer een vraagbaak worden over publieke informatie richting collega’s en daarmee ook voor inwoners.

Subsidie
De gemeente ontvangt structurele en incidentele Rijksmiddelen voor de uitvoering van de Woo. Deze zijn besteed conform de uitvoeringsparagrafen 4.2 t/m 4.5 uit de strategie actieve openbaarmaking (RIS322243). Het structurele budget is besteed aan het werven en inzet van fte voor het uitvoeren van programmamanagement, Woo-officers en communicatie. De incidentele middelen zijn ingezet voor communicatie en bewustwording en activiteiten uit de roadmap, die als bijlage bij de strategie is opgenomen. 

Informatiehuishouding op orde brengen 
De Woo en de Archiefwet vragen gemeenten om hun informatiehuishouding in goede, geordende en toegankelijke staat te brengen en te houden. Daarbij horen ook eisen op het gebied van datamanagement, algoritmetoepassingen en kunstmatige intelligentie. Door nieuwe Europese wet- en regelgeving, zoals de EU Artificial Intelligence Act, ontstaan voor de gemeente aanvullende verplichtingen voor de omgang met data en inzet van AI.  

De informatiehuishouding van de gemeente Den Haag is nog niet voldoende in goede, geordende en toegankelijke staat gebracht. Door de provinciaal toezichthouder is daarom gevraagd een verbeterplan op te stellen. In 2025 is er een kwartiermaker aangewezen die een verbeterplan heeft opgeleverd. De focus van het plan ligt primair op het reduceren van fysieke en digitale achterstanden in te vernietigen materiaal en het overbrengen van fysiek materiaal naar de gemeentelijke archiefbewaarplaats. Met dit plan zijn de eerste concrete stappen gezet om de achterstanden systematisch weg te werken en hiermee de basis te leggen voor een toekomstbestendige informatiehuishouding.

Eén van de onderdelen van het verbeterplan betreft het herijken van de technische architectuurprincipes. Dit heeft als gevolg dat de ontwikkeling van het nieuwe Document Management Systeem (DMS) on-hold is gezet. Het plan van eisen voor het nieuwe DMS en het onderhavige recordmanagementsysteem wordt medio 2026 opgeleverd.  

Tevens heeft er in 2025 een verkenning van een nieuw strategisch beleidskader voor de gemeentelijke informatiehuishouding plaatsgevonden. Dit kader geeft richting aan de verdere professionalisering van de gemeentelijke informatiehuishouding zodat deze aansluit bij toekomstige wettelijke en organisatorische ontwikkelingen. Deze verkenning wordt in 2026 voortgezet en uitgebouwd tot een volledig beleidskader dat bestuurlijk kan worden vastgesteld en geïmplementeerd.