Inspraak en participatie
De raad heeft via schriftelijke vragen het college verzocht te rapporteren over de toepassing van de inspraak- en participatieverordening (RIS170138). Het college heeft in april 2013 bij de beantwoording van deze schriftelijke vragen (RIS256157) toegezegd om hierover jaarlijks te rapporteren in de programmarekening (RIS256157), omdat versterking van participatie in brede zin een speerpunt is. Dit college heeft van beleidsparticipatie een belangrijke prioriteit gemaakt. Bij elk beleidsvoorstel dat naar de gemeenteraad gaat is opgenomen of er sprake is (geweest) van een participatieproces en in welke vorm. In de programmarekening wordt jaarlijks (kwantitatief) gerapporteerd hoe vaak welk participatieniveau toegepast is.
Totaal aantal projecten in 2025 (N=) | 148 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
Het aantal inspraaktrajecten (x=) | 21 | ||||
Het totaal aantal participatietrajecten (n=) | 127 | Raadplegen(a) | Adviseren(b) | Coproduceren(c) | Meebeslissen(d) |
Waarvan mate van invloed (a,b,c,d) | 68 | 27 | 21 | 11 | |
Aantal participatieplannen | 11 |
|---|---|
Aantal participatieverslagen | 20 |
Aantal aanvragen Uitdaagrecht | 0 |
In vergelijking met 2024 is het aantal inspraak- en participatietrajecten in 2025 vrijwel gelijk gebleven (21 respectievelijk 127 in 2025 ten opzichte van 16 respectievelijk 127 in 2024). Ook in 2025 werden voornamelijk participatietrajecten uitgevoerd (ca. 85% van het totaal aan inspraak- en participatietrajecten).
Vergeleken met 2024 werden in 2025 meer participatietrajecten uitgevoerd die meer ruimte bieden voor invloed. De meeste participatietrajecten liggen in 2025 op de mate van invloed raadplegen. Raadplegen is de minimale mate van invloed die mogelijk is in participatietrajecten (zie ook de toelichting op de tabel hieronder). Net zoals in de voorgaande jaren is in 2025 raadplegen het meest gebruikte niveau van participatie (68). De niveaus adviseren (27) en coproduceren (21) werden bijna evenveel toegepast in 2025 als in 2024.
Net zoals in 2024 is de verhouding van het aantal trajecten met het niveau raadplegen ten opzichte van het totale aantal participatietrajecten in 2025 licht gedaald, van 78 % in 2024 naar 54 % in 2025.
In plaats hiervoor wordt meer ruimte voor invloed gemaakt. Zo is het aandeel trajecten met het niveau adviseren ten opzichte van het totale aantal participatietrajecten in 2025 21%. Dat was in 2024 16%. Coproduceren kent ook een stijging van 4% ten opzichte van het totaal aantal participatietrajecten in 2024 naar 17% in 2025. Meebeslissen, het maximale niveau van invloed dat mogelijk is in participatietrajecten van de gemeente, is in 2025 in 11 projecten (9%) toegepast, 8 meer dan in 2024 (2%).
Het aantal participatietrajecten ligt de afgelopen vier jaar op een stabiel niveau, vergelijkbaar met het aantal voor de Corona-epidemie. Wel is er de afgelopen drie jaar, na een dipje, een stijgende lijn te herkennen in de verschuiving van het type participatietrajecten. In vergelijking is er meer sprake van intensievere trajecten, waardoor sprake is van meer invloed voor de inwoners, ondernemers en organisaties van Den Haag.
De hierboven genoemde getallen hebben betrekking op participatie het kader van de in 2025 geldende Inspraak- en participatieverordening Den Haag 2024 (RIS319848). Maar er gebeurt veel meer aan participatie. Participatie wordt ook georganiseerd bij trajecten in de openbare ruimte. Samen met bewoners en ondernemers hebben de stadsdelen overleg over investeringen in welzijn en de leefomgeving. Vaak gaat het hier om kleinere uitvoeringstrajecten binnen bestaande budgetten en vindt daarom geen besluitvorming in de raad plaats. Om deze reden vallen deze trajecten buiten het toepassingsgebied van de verordening en zijn ze ook niet in dit overzicht opgenomen. Voor meer informatie rondom deze trajecten, zie programma 14.
Toelichting op tabel: definitie inspraak en mate van participatie (op basis van Inspraak- en participatieverordening Den Haag 2024 (RIS319848). In de Inspraak- en participatieverordening Den Haag 2024 wordt gebruik gemaakt van de Trap van eigenaarschap.
Inspraak | Mogelijkheid die de gemeente na kennisgeving aan belanghebbenden biedt om hun mening te geven over een beleidsvoornemen voorafgaand aan de definitieve besluitvorming door het bestuursorgaan als bedoeld in artikel 150, tweede lid, van de Gemeentewet; |
|---|---|
Raadplegen | De gemeente bepaalt de agenda, bepaalt de kaders en stelt de plannen op. Deelnemers zijn uitgenodigd om op onderdelen van een opgave of aanpak hun mening te geven. Zij hebben de rol van geconsulteerde. Belangstellenden brengen ideeën, wensen en meningen naar voren die bij de beleidsvorming worden betrokken. De input die zij geven is niet bindend. Wat betekent dat het niet zeker is of die reacties worden overgenomen. Na ontvangst van alle input weegt de plannenmaker ieders inbreng en volgt een besluit. Belanghebbenden worden van dit besluit op de hoogte gebracht. |
Adviseren | De gemeente bepaalt de agenda, stelt inhoudelijke en proceskaders op, en vraagt deelnemers om advies. Wat is hun gezamenlijke antwoord op een vraag die de gemeente vooraf heeft geformuleerd? De rol van de deelnemers is die van adviseur. Zij kunnen problemen en oplossingen aandragen en met voorstellen komen. Alle ideeën spelen een volwaardige rol in het vormgeven van het plan en worden meegewogen. De gemeente informeert alle betrokkenen over het besluit. |
Coproduceren | In gezamenlijk overleg ontwikkelen gemeente en deelnemers oplossingen voor (onderdelen van) het plan. Partijen trekken samen op, binnen inhoudelijke kaders die de gemeente vooraf vaststelt en deelt. Achteraf wordt op deze kaders getoetst, met respect voor de gemaakte keuzes van de deelnemende groep. De rol van de deelnemers is samenwerkingspartner. De rol van de gemeente is kadersteller vooraf en toetser achteraf. |
Meebeslissen | De gemeente legt binnen een vooraf aangegeven kader de verantwoordelijkheid voor het doordenken van een aanpak en de uitvoering van het plan, of het maken van een bindende keuzes tussen tenminste twee alternatieven in handen van anderen. Zij draagt met andere woorden de beslissingsbevoegdheid over en voegt zich in de uitkomsten van het proces. |