Stadsontwikkeling en wonen

• Samen met vastgoedeigenaren zijn plannen uitgewerkt voor ontwikkelingen langs de kust. Voor de Pier zijn gesprekken gevoerd over de beoogde ontwikkeling en de bijbehorende vergunningaanvraag. Daarnaast voert de gemeente het project Middenboulevard uit in nauwe samenwerking met ondernemers. Om de bereikbaarheid te waarborgen en de continuïteit van de bedrijven tijdens het strandseizoen te garanderen, zijn tijdelijke afspraken gemaakt met strandondernemers gedurende de uitvoering van de werkzaamheden.
• In de omgeving van het Kurhaus vinden eveneens diverse ontwikkelingen plaats die bijdragen aan de doelstellingen van het programma De Kust Gezond. Zie hiervoor de meest recente voortgangsrapportage van de Kust Gezond (RIS323569 ).

Onder dit product worden kapitaalslasten van de investeringsprojecten DKG en de nadeelcompensatie verantwoord. De projecten ‘De Kust Gezond’ worden onder de overige producten en de MIP-tabel programma 13 verantwoord.

Onder dit product worden kapitaalslasten van de investeringsprojecten De Kust Gezond (DKG) en de nadeelcompensatie verantwoord. De projecten ‘De Kust Gezond’ worden onder de overige producten en de MIP-tabel programma 13 verantwoord.

 
Lasten
In 2025 is € 3,2 mln. besteed aan deze activiteit, bestaande uit:

• Overige kapitaaloverdrachten: € 0,3 mln.
• Mutatie voorzieningen: € 2,6 mln.
• Afschrijvingen: € 0,2 mln.
• Toegerekende reële en bespaarde rente: € 0,06 mln.

Financieel resultaat                                                                                                            € 2,9 mln. N / I

Lasten:                                                                                                                               € 2,9 mln. N / I
Eind 2025 zijn de lopende dossiers Nadeelcompensatie die betrekking hebben op de Middenboulevard beoordeeld. Hiervan is een deel van de lasten in 2025 uitgekeerd en is voor de toekomstige uitkeringen een voorziening gevormd. Deze lasten waren niet geraamd. De toelichting op de investeringsprojecten binnen dit product zijn te vinden in de MIP-tabel verderop in dit programma onder Financiële Verdieping.

In 2025 is het actieve grondbeleid benut om stedelijke ambities via locatie- en gebiedsontwikkeling te realiseren. In meerdere delen van Den Haag zijn ook dit jaar weer bouwprojecten opgeleverd, gestart of in uitvoering gebracht. Daarmee is voortgang geboekt in het toevoegen van woningen, voorzieningen en het verbeteren van de openbare ruimte, en is de transformatie van verschillende gebieden versneld.

Onze belangrijkste resultaten:

• In het Central Innovation District (CID) bereikte project KJ Den Haag aan het Koningin Julianaplein het hoogste punt, werd het Spuiplein grotendeels al opgeleverd en vordert de bouw van het nieuwe ANWB-hoofdkantoor.
• In Zuidwest is de gebiedsontwikkeling Dreven-Gaarden-Zichten verder uitgevoerd, met de oplevering van 220 woningen in Steenzicht en de start van sloop en vergunningprocedures voor 195 woningen, een parkeerhub met 256 parkeerplaatsten en 1200m ² en voorzieningen in De Dreven.
• In de Binckhorst zijn projecten als Linck, The Blox en One Milky Way in aanbouw.
• In Scheveningen is gestart met de bouw op het Norfolkterrein en zijn voorbereidingen getroffen voor een bedrijvengebouw aan de Dr. Lelykade.
• In Loosduinen zijn vrijwel alle kavels in Vroondaal Noord uitgegeven en is fase 1 van het Landschapspark Madestein gerealiseerd.
• In Laak is Laakhaven-West grotendeels afgerond en is nieuwbouw gestart in de Petroleumhaven.
• In januari 2025 is de Nota Grondbeleid 2024 en verder vastgesteld, waarmee de gemeente een duidelijk kader heeft om via een meer regisserende rol beter te sturen op maatschappelijke ambities in gebiedsontwikkelingen.

Bouwgrondexploitaties: Gebiedsontwikkeling CID (stadsdelen Centrum, Haagse Hout en Laak)

• In het CID is in 2025 aan verschillende bouwgrondexploitaties gewerkt. De bouw van de KJ Den Haag aan het Koningin Julianaplein vordert gestaag, in de zomer is het bereiken van het hoogste punt gevierd. De inrichting van het KJ-plein is uitgewerkt en ter inzage gelegd.
• In het Spuikwartier is verdergegaan met de voorbereiding op de planvorming van de LDT-locatie.
• Verder wordt gewerkt aan kantoren op de voormalige locatie van het Koninklijk Conservatorium. Het nieuwe hoofdkantoor van de ANWB en het Rijkskantoor zijn onderdeel van dit project. De bouw van het ANWB-kantoor vordert gestaag. De tweede locatie (Rijkskantoor) start naar verwachting in 2027. 

Bouwgrondexploitaties: Gebiedsontwikkeling Zuidwest (stadsdeel Escamp)
In Zuidwest voert de gemeente actief grondbeleid op diverse bouwgrondexploitaties.

• Dreven-Gaarden-Zichten

• In de Dreven zijn de bouwvergunningen aangevraagd voor 187 woningen en een parkeerhub met 256 parkeerplaatsen en 1200m2 voorzieningen. In 2025 heeft de rechtbank uitspraak gedaan met betrekking tot het beschermd stadsgezicht in De Dreven waarmee de weg is vrijgemaakt voor de geplande sloop in De Dreven. In september 2025 is gestart met de sloop van de eerste woningen en met de resterende archeologische onderzoeken in dit gebied.
• Voor Dreven 2A is de bouwplanontwikkeling opgestart en zijn constructieve gesprekken gevoerd met zorgpartijen over de vestiging van een gezondheidscentrum.
• Voor de bouwplanontwikkeling De Gaarden is de voorlopig ontwerpfase van Gaarden 1 afgerond.
• In De Zichten zijn de eerste 220 woningen opgeleverd in het deelplan Steenzicht. Hiervan zijn 117 sociale huurwoningen en 103 middenhuur.
• Er heeft een herinrichting van sportpark Escamp plaatsgevonden, om ruimte te maken voor de nieuwe ecozone en de verdere gebiedsontwikkeling. Langs de Hengelolaan is in aansluiting op de ecozone een nieuwe waterberging gegraven.
• Er is gestart met de sloop van de resterende oude woningen in het deelplan Ruimzicht.
• Begin 2025 is de voortgangsrapportage Dreven-Gaarden-Zichten (RIS321724) opgeleverd, waarin de actuele stand van zaken en de vervolgstappen in de projectuitvoering zijn vastgelegd.

• Assumburgweg (Levels)

In 2025 zijn uitspraken gedaan in 2 beroepsprocedures, waarmee het bestemmingsplan onherroepelijk werd; door een nieuw hoger beroep tegen de omgevingsvergunning eind 2025 is de start van de bouw van Assumburgweg/Levels opnieuw vertraagd, naar verwachting met minimaal één jaar.

• Twickelstraat

In december stemde de Raad in met het raadsvoorstel (RIS323135) om het gezondheidscentrum 2.0 met bibliotheek hier door de gemeente te ontwikkelen, in te stemmen met de investeringskosten en deze te dekken uit middelen van de Integrale Huisvesting Plannen (IHP). Daarmee krijgt de gemeente groen licht om de ontwikkeling van het gezondheidscentrum in de plint van het nieuwbouwblok op te pakken. Hof Wonen heeft in het vierde kwartaal van 2025 de omgevingsvergunning voor de nieuwbouw aangevraagd.

Bouwgrondexploitaties: Gebiedsontwikkeling Binckhorst (stadsdeel Laak)
In dit gebied zijn verschillende bouwgrondexploitaties in uitvoering. De grondexploitaties Trekvlietzone (o.a. Linck en The Blox), One Milky Way en het Eenheidsbureau van de politie zijn in aanbouw. Voor meer informatie zie hiervoor de laatste Voortgangsrapportage (RIS322399).

Bouwgrondexploitaties: Bestaande stad (Gebieden Kust/Zuid/Noord)

• In stadsdeel Scheveningen is sprake van enkele grondexploitaties:
  • Noordelijk Havenhoofd: In 2025 is er bij een aantal projecten vertraging opgetreden in verband met netcongestie. In samenwerking met onder andere Stedin is gezocht naar oplossingen om de benodigde elektriciteitscapaciteit te realiseren. De gemeente vervult hierbij een faciliterende rol. In 2025 moesten de plannen van Duinpaviljoens, JM Snacks en AZ Fisheries als gevolg van deze oplossingen aangepast worden en wijzigingsaanvragen worden ingediend. Voor plandeel ‘Simonis’ wordt in samenwerking met betrokken partijen nog gewerkt aan oplossingen voor de uitdagingen rondom netcongestie.
  • Dr. Lelykade bedrijvengebouw: De grond is in juni 2025 uitgegeven. De ontwikkelaar heeft in 2025 gewerkt aan de voorbereidingen voor een start van de bouw. De omgevingsvergunning voor het project is inmiddels onherroepelijk. Het Voorontwerp voor de openbare ruimte rondom de nieuwbouw is in juni 2025 aan de omgeving gepresenteerd.
  • Norfolk: Voor de herontwikkeling van het voormalig Norfolkterrein is de gronduitgifte voor blok 3 Mares voorbereid. Begin 2025 is de grond uitgegeven en is de bouw gestart.

• In stadsdeel Loosduinen wordt actief grondbeleid gevoerd met betrekking tot een aantal projecten. Voor de grondexploitatie Cornelie van Zantenstraat is in 2025 door middel van participatie met de buurt gestudeerd op een nieuw plan. De participatie is in Q2 2025 afgerond. Momenteel worden de uitkomsten daarvan bestudeerd en vertaald naar nieuwe uitgangspunten voor herontwikkeling. Voor de gebiedsontwikkeling Vroondaal zijn in 2025 de projectmatige bouw en kavelverkoop in Vroondaal Noord (bijna) geheel uitgegeven. Fase 1.1 van de kwaliteitsimpuls van het Landschapspark Madestein is afgerond, de uitvoering van fase 1.2 is eveneens afgerond. De in het plangebied aanwezige woonwagens zijn in Q2 2025 verhuisd waarna de standplaatsen bouwrijp gemaakt zijn en overgedragen aan de ontwikkelaar.
• In stadsdeel Segbroek is gewerkt aan de transformatie van voormalig gemeentelijk industrieterrein Energiekwartier naar centrumstedelijk woon-werkmilieu. Dit gebeurt door Staedion/Heijmans middels de grondexploitatie Energiekwartier Regentesse Zuid, bestaande uit meerdere kavels. In overleg met Staedion/Heijmans is gewerkt aan de wijze waarop de drie laatste kavels in de gebiedsontwikkeling het best kunnen worden ontwikkeld, met inachtneming van de (stedenbouwkundige) ambities voor dit gebied. Ten behoeve van de permanente invulling met woningen van Sportlaan 600 (voormalig Haga-ziekenhuis) is in 2025 de concept-Bouwenvelop opgesteld (voorheen NvU). Ook is de tijdelijke invulling van het pand in voorbereiding.
• In stadsdeel Leidschenveen/Ypenburg realiseert SENS/SteBru de bouw van de RWS-kavel/Decathlon c.a. (Forepark). In 2025 zijn bezwaren tegen de verleende omgevingsvergunning afgedaan. Daarop is beroep ingesteld bij de rechtbank. Het bouwrijp maken van de kavel en de gronduitgifte-overeenkomst zijn verder voorbereid. Aan de Henri Faasdreef is de voorbelasting aangebracht voor de 1e fase van de woonwagenlocatie. De tijdelijke locatie is ingericht en de vergunning voor de tijdelijke tien standplaatsen (BOPA-procedure) is verleend.
• In stadsdeel Haagse Hout wordt het winkelcentrum Duinzigt/Willem Royaardsplein herontwikkeld. Het bestemmingsplan hiervoor is in 2025 door de raad vastgesteld en de omgevingsvergunning is verleend. Voor de uitbreiding van de woonwagenlocatie Isabellaland is het voorlopig ontwerp met acht 2-onder-1-kapwoonwagens uitgewerkt. Ook is in 2025 gestart met onderzoek naar de mogelijkheden voor vrijstaande woonwagens. Voor Hofzichtlaan-Het kleine Loo is de NvU begin 2025 vastgesteld. Vervolgens zijn ook het projectdocument en de grondexploitatie vastgesteld.
• In stadsdeel Laak wordt actief grondbeleid gevoerd met betrekking tot meerdere projecten. Het project Laakhaven-West is inmiddels voor een groot deel gerealiseerd, zowel het vastgoed als de openbare ruimte. De laatste stukken grond worden uitgegeven. De grondexploitatie Laakhaven-West zal daarna worden afgesloten. In Laakhaven-Petroleumhaven is het grootste deel van de zelfbouwwoningen opgeleverd. Aan de zijde van de Waldorpstraat is de inrichting van de openbare ruimte inmiddels gereed. Ondanks het feit dat nog niet alle kavels gereed zijn, is de Johan Ringerskade begin 2025 woonrijp gemaakt. Eind 2025 is de bouw van kavel AB gestart.

Lasten
In 2025 is € 38,0 mln. besteed aan deze activiteit, bestaande uit:

• Salarissen en sociale lasten: € 5,4 mln.
• Belastingen: € 0,03 mln.
• Duurzame goederen: € 7,2 mln.
• Ingeleend personeel: € 1,5 mln.
• Overige goederen en diensten: € 8,0 mln.
• Inkomensoverdrachten - Rijk: € 0,03 mln.
• Inkomensoverdrachten - overige instellingen en personen: € 0,01 mln.
• Overige kapitaaloverdrachten - overige instellingen en personen: € 0,3 mln.
• Mutatie reserves: € 8,2 mln.
• Mutatie voorzieningen: € 3,2 mln.
• Afschrijvingen: € 0,01 mln.
• Toegerekende reële en bespaarde rente: € 0,1 mln.
• Overige verrekeningen: € 0,5 mln.
• Overige verrekeningen – uren x tarief: € 3,4 mln.

Baten
In 2025 is € 34,8 mln. aan baten gerealiseerd, bestaande uit:

• Grond: € 4,6 mln.
• Pachten: € 0,02 mln.
• Huren: € 0,1 mln.
• Overige goederen en diensten: € 1,8 mln.
• Inkomensoverdrachten – Rijk: € 1,9 mln.
• Inkomensoverdrachten – Provincies: € 0,5 mln.
• Mutaties reserves: € 0,2 mln.
• Mutatie voorzieningen: € 8,2 mln.
• Overige verrekeningen: € 17,4 mln.

Financieel resultaat                                                                                                        € 0,9 mln. N / I

Lasten:                                                                                                                                   € 45,9 mln. V / I

Lagere realisatie van lasten door volumeverschillen
 De gerealiseerde lasten bedragen € 38 mln. en blijven daarmee € 45,9 mln. achter bij de begroting. Deze afwijking betreft hoofdzakelijk volumeverschillen en heeft geen effect op het resultaat 2025, omdat de bijbehorende baten eveneens later tot realisatie komen.

De lagere lasten zijn zichtbaar in meerdere gebieden. Binnen Bestaande stad (€ 19,5 mln.) zijn in Scheveningen werkzaamheden binnen onder andere Noordelijk Havenhoofd, Kijkduin en Norfolk later uitgevoerd dan begroot. Dit hangt samen met vertragingen in de aanleg van openbare ruimte, uitgestelde gronduitgifte en langere onderhandelingen met ontwikkelende partijen. Daarnaast is bij Norfolk de onrendabele top van het parkeerdek lager uitgevallen door een lagere taxatie van de grondwaarde.

Ook in Zuidwest (€ 6,9 mln.) zijn lasten binnen Dreven, Gaarden, Zichten lager uitgevallen, onder andere doordat programmalasten zijn bijgesteld in verband met een bijdrage aan OCW voor sportpark Escamp en doordat kosten voor verwerving en bouwrijp maken zijn doorgeschoven naar 2026.

Binnen het CID (€ 17,3 mln.) zijn lasten lager gerealiseerd doordat de afbouw van de Turfmarktgarage is doorgeschoven naar 2026, nadat eind 2025 nog geen overeenstemming was bereikt met de mede-eigenaar over de uitvoering. Daarnaast waren inrichtingskosten openbare ruimte bij het project Den Haag Nieuw Centraal begroot, welke in komende jaren gerealiseerd gaan worden. Dit is bijgesteld in de betreffende grondexploitatie.

In de Binckhorst (€ 2,2 mln.) zijn lagere lasten gerealiseerd, onder andere door vertraging in werkzaamheden bij Trekvlietzone en andere projecten.

Baten:                                                                                                                                   € 46,8 mln. N / I
 De gerealiseerde baten bedragen € 34,8 mln. en zijn daarmee € 46,8 mln. lager dan begroot, met name in Bestaande stad (€ 19,7 mln.), CID (€ 17,8 mln.), Zuidwest (€ 6,9 mln.) en Binckhorst (€2,4 mln.). Dit verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door het later realiseren van opbrengsten uit grondverkopen en verrekeningen met onderhanden werk, in lijn met de gefaseerde voortgang van grondexploitaties.Tegenover deze lagere baten staan tussentijdse winstnemingen bij meerdere projecten.

• CID: Samenwerking met ontwikkelaars bij de gebiedsontwikkeling Laakhavens Centraal. Het gaat hier om de herontwikkeling van een compleet nieuw stuk stad van circa. 11.000 woningen, kantoren, voorzieningen en een groen stadspark. 
• Zuidwest: Uitvoering van het project De Venen vordert; meerdere deelgebieden in uitvoering of afgerond (Berensteinlaanblok, Mosveen, Hoogveen).
• Binckhorst: Private woningbouwplannen gefaciliteerd (o.a. De Bincker, BoogieWood, Nieuwe Hallen, Sirius en Orion). Zie voor overige details de laatste Voortgangsrapportage (RIS322399).
• Bestaande stad: Voortgang op projecten in diverse stadsdelen, waaronder vaststelling PUK Mariahoeve (renovatie + ca. 300 woningen), PUK Saffier en andere locaties (o.a. Gavi Kavel 1b).

Hieronder vindt u een toelichting op een aantal projecten waaraan in 2025 is gewerkt en waarbij de gemeente vanuit het grondbeleid een faciliterende rol heeft gehad: 

Faciliterend grondbeleid: Central Innovation District (stadsdelen Centrum, Haagse Hout en Laak): 

• Voor de Bellevuelocatie is in 2025 met de eigenaren verder verkend hoe het plan met ca. 1200 woningen en 28.000 m2 kantoren tot ontwikkeling kan worden gebracht. Dit proces loopt nog verder in 2026. 

• Waldorp Four heeft 1171 woningen met 490 m2 commerciële ruimte. Voor dit project is de omgevingsvergunning sinds eind mei 2022 onherroepelijk. Dit project is eind 2024 vorig jaar in uitvoering gegaan. De bouw verloopt volgens planning. 

• Op de locatie aan de Bezuidenhoutseweg 50-58 wil de ontwikkelaar een nieuw gebouw neerzetten met hotelkamers, kantoren, horeca en een route naar het Haagse Bos. In 2025 is de omgevingsvergunning hiervoor verleend. Hiertegen loopt nog een bezwaarprocedure. 

• The Grace heeft 1304 woningen met 2000 m2 commerciële ruimte. In april 2025 zijn de eerste werkzaamheden op de bouwplaats verricht.  

• Het voormalige ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SoZa) wordt herontwikkeld tot circa 1.200 woningen in combinatie met kantoren en commerciële ruimte. Het hoger beroep is behandeld bij de Raad van State, waarvan de tussenuitspraak in augustus is geweest. De Raad van State heeft de meeste beroepsgronden ongegrond verklaard.  

De Raad van State heeft in de tussenuitspraak de gemeente Den Haag opgedragen om het bestemmingsplan aan te vullen met een nadere motivering over de gevolgen van de herontwikkeling van SoZa voor de parkeerdruk in de wijk Voorburg-Noord. Dit leidde tot de opdracht voor de bestuurlijke lus. 
De openbare ruimte rond SoZa wordt deels door de gemeente en deels door de ontwikkelaar aangelegd en vraagt daarom om afstemming. Er is de afgelopen tijd gewerkt aan een conceptprogramma van eisen en een concept schetsontwerp openbare ruimte. 

Faciliterend grondbeleid: Zuidwest (stadsdeel Escamp) 

• Berensteinlaanblok: uitvoering loopt, oplevering verwacht maart 2026. De renovatie van 75 eengezinswoningen is in 2025 afgerond. 

• Mosveen: omgevingsvergunning aangevraagd voor renovatie van 224 portieketagewoningen; start uitontwikkeling 48 rug-aan-rugwoningen. 

• Hoogveen: aanbesteding herontwikkeling doorlopen; voorontwerp openbare ruimte ter inzage gelegd; raadsvoorstel vaststelling verstuurd (RIS322749 ).

Faciliterend grondbeleid Binckhorst (Stadsdeel Laak) 

• Private woningbouwplannen gefaciliteerd binnen het vigerend omgevingsplan: De Bincker, BoogieWood, Nieuwe Hallen, Sirius en Orion. Zie hiervoor de laatste Voortgangsrapportage (RIS322399 ).  

• Projecten zonder gebruiksruimte wonen gefaciliteerd in het vergunningentraject: roeicentrum, Inter-city, Universe en Haagse Veste. 

Faciliterend grondbeleid: Bestaande Stad 

• De gemeenteraad stemde op 12 juni 2025 in met het raadsvoorstel voor het PUK Saffier in Scheveningen; het college stelde het PUK op 9 juli 2025 vast.  

• In stadsdeel Loosduinen is het PUK Oude Haagweg 4-36 op 3 juni 2025 vastgesteld (RIS322374 ).  Vervolgens is onderhandeld met de initiatiefnemer over kostenverhaal ter voorbereiding op een anterieure overeenkomst. Ook is voor het PUK Colijnplein gewerkt aan een ontwerp voor de omliggende openbare ruimte. 

• In stadsdeel Segbroek is het PUK Weigeliaplein in 2024 aan de raad voorgelegd. Na het niet instemmen door de raad is het vervolgtraject opgestart ter uitvoering van de aangenomen motie 'Deur nummer drie' (RIS319520 ) in de vorm van bemiddeling van een vervolgtraject met Haag Wonen en de beide bewonerscommissies. Deze mediation is beëindigd zonder nieuw kader maar wel met inzicht in de gedeelde waarden. Op basis hiervan zijn de hoofdlijnen van een vervolgproces geschetst en is de woningcorporatie met de bewoners(commissie) in oktober 2025 in gesprek gegaan over een aanpak. 

• In stadsdeel Leidschenveen/Ypenburg: 

• Is in 2025 vormgegeven aan de GAVI-kavel. De planvorming voor de kavel (1a) en de rest van de GAVI-kavel (1b) vindt gecoördineerd plaats. In september 2025 is de NvU voor de GAVI-kavel 1b vastgesteld door de gemeenteraad (RIS321405 ). Deze NvU biedt de basis voor de ontwikkeling van deze kavel tot een nieuw duurzaam bedrijventerrein.
• Voor het gebiedsprogramma Haagse Vlietzone zijn in 2025 drie integrale scenario's opgesteld waarbij een intensief participatietraject is doorlopen. De NRD is in juli 2025 vastgesteld door het college en vervolgens ter inzage gelegd.  
• Het project Madeliefveld (zie ook programma 11 Mobiliteit) is in september 2025 officieel overgegaan op de nieuwe ontwikkelcombinatie bestaande uit Haag Wonen en WDevelop. In 2025 is ondersteuning geleverd aan deze ontwikkelcombinatie om de uitwerking van de ruimtelijke kaders voor de woningontwikkeling op het braakliggend terrein aan het Madeliefveld tot stand te brengen. Dat proces is in afrondende fase.  

• In stadsdeel Escamp is voor het project Uithofslaan in 2025 gewerkt aan in beheer geven van de twee autobruggen die zullen dienen als hoofdontsluiting van het gebied. In Erasmusveld-Midden is het laatste deelplan De Velden (ongeveer 250 woningen) in 2025 opgeleverd en bewoond. Verder is gewerkt aan de liquidatie van de Ontwikkelingscombinatie Wateringse Veld die verantwoordelijk was voor de ontwikkeling van Erasmusveld-Midden en daarvoor Wateringseveld. 

• In stadsdeel Haagse Hout is het PUK voor het winkelcentrum Mariahoeve is in Q1 2025 vastgesteld. Daarna is geschetst aan het buitenruimteplan en is gewerkt aan de anterieure overeenkomst. Het plan voorziet in de renovatie van het winkelcentrum, het toevoegen van ca. 300 woningen en het toevoegen van maatschappelijke ruimte.  

• In stadsdeel Laak is voor de locatie Slachthuislaan/Neherkade het bestemmingsplan onherroepelijk geworden. Voor de locatie Neherkade 1 is aan het ontwerp gewerkt, op basis van het vastgestelde PUK en BKD. 

Lasten
In 2025 is € 2,8 mln. besteed aan deze activiteit, bestaande uit:

• Salarissen en sociale lasten: € 2,6 mln.
• Grond: € 8,7 mln.
• Duurzame goederen: € 0,06 mln.
• Ingeleend personeel: € 0,7 mln.
• Overige goederen en diensten: € 0,4 mln.
• Mutatie voorzieningen: € 0,05 mln.
• Afschrijvingen: € 0,02 mln.
• Toegerekende reële en bespaarde rente: € 0,08 mln.
• Overige verrekeningen: € 0,04 mln.
• Overige verrekeningen – uren x tarief: € -1,8 mln.

Baten
In 2025 is € 1,9 mln. aan baten gerealiseerd, bestaande uit:

• Grond: € 0,08 mln.
• Overige goederen en diensten: € 1,6 mln.
• Mutaties reserves: € 0,2 mln.

Financieel resultaat                                                                                                     € 0,9 mln. N  / I

 Lasten:                                                                                                                                 € 4,2 mln. V / I
 Diverse vertraagde ontwikkelingen
De lagere lasten in 2025 worden hoofdzakelijk veroorzaakt door het later uitvoeren van werkzaamheden en investeringen binnen het faciliterend grondbeleid. In meerdere gebieden waren lasten geraamd in samenhang met het sluiten van anterieure overeenkomsten en het vaststellen van ontwikkelstrategieën. Doordat deze besluitvorming in een aantal gevallen later in het jaar is afgerond of nog niet heeft plaatsgevonden, zijn de bijbehorende werkzaamheden en kosten niet tot uitvoering gekomen. Daarnaast zijn in enkele projecten minder uren gerealiseerd dan vooraf geraamd, terwijl bij andere projecten juist extra inzet nodig was die niet was begroot. Per saldo leidt dit tot een onderschrijding van de lasten ten opzichte van de begroting. Niet bestede middelen voor de herinrichting van de openbare ruimte vloeien terug naar de daarvoor bestemde concernreserve.

Baten:                                                                                                                                    € 5,1 mln. N /  I
 Diverse vertraagde ontwikkelingen
De lagere baten in 2025 hangen grotendeels samen met het uitblijven of doorschuiven van opbrengsten uit anterieure overeenkomsten. Deze baten kunnen pas worden gerealiseerd nadat ruimtelijke kaders en ontwikkelstrategieën zijn vastgesteld en overeenkomsten met ontwikkelende partijen zijn gesloten. Omdat deze besluitvorming in meerdere gebieden later heeft plaatsgevonden dan begroot, zijn de bijbehorende baten in 2025 niet gerealiseerd. Daarnaast zijn bij een aantal projecten wel werkzaamheden uitgevoerd en lasten gemaakt, maar is het kostenverhaal nog niet tot stand gekomen. De hiermee samenhangende baten worden in latere jaren verwacht, gelijktijdig met de verdere voortgang van de betreffende ontwikkelingen.

• CID: Ontwikkelvisie voor Beatrixkwartier/Bezuidenhout-West vastgesteld; daarmee zijn bouwplannen voor woningen en kantoren dichterbij gebracht.
• Zuidwest (De Venen): Deelgebieden Berensteinlaanblok, Mosveen en Hoogveen in uitvoering of in verdere planontwikkeling; renovatie 75 eengezinswoningen Berensteinlaanblok afgerond.
• Binckhorst: Transformatie naar integrale stadswijk vordert; private woningbouwplannen en maatschappelijke voorzieningen gefaciliteerd.
• Bestaande stad: Ambitiedocument Mariahoeve vastgesteld (feb. 2025) als eerste stap naar gebiedsprogramma; projecten voortgezet in Scheveningen, Loosduinen, Segbroek, Leidschenveen/Ypenburg en Laak.

In 2025 zijn in de gebieden CID, Binckhorst, Zuidwest en Bestaande stad concrete stappen gezet om de doelen voor stadsvernieuwing te behalen:

Gebiedsontwikkeling Central Innovation District (stadsdelen Centrum, Haagse Hout en Laak):
 Deelgebied Laakhavens Hollands Spoor (Laak)

• Eind 2025 heeft het college ingestemd met de ontwikkelstrategie, het buitenruimteplan en het ter inzake leggen van het TAM Omgevingsplan en deze gestuurd aan de raad. Deze producten vormen samen het Toekomstplan Laakhavens Hollands Spoor. Na vaststelling van de onderdelen van het toekomstplan door de raad worden de bouwplannen op projectniveau verder uitgewerkt. Tegelijkertijd met het Buitenruimteplan is er gewerkt aan het schetsontwerp voor de herinrichting van de openbare ruimte Campuskwartier en Spoorzone HS. Het autoluw maken van de Waldorpstraat-Oost is een belangrijke voorwaarde voor de ontwikkelingen in de Spoorzone HS.

• Het beeldkwaliteitsplan (RIS321333 ) in mei 2025 vastgesteld door de raad.

• De Ontwikkelvisie voor het Beatrixkwartier en Bezuidenhout-West is op 8 mei 2025 door de raad vastgesteld.

• In 2025 is gewerkt aan de Ontwikkelvisie en met name is er input geleverd aan de ruimtelijke inpassing van de MIRT opgave station Laan van NOI. De analysefase van de MIRT-verkenning voor het knooppunt Laan van NOI is afgerond, als een van de deelprojecten van de MIRT-Verkenning ‘Oude lijn en knopen’.

Stadsvernieuwing: Gebiedsontwikkeling Zuidwest

• Uithof-Lozerlaan:
  • De gemeente is in 2024 begonnen met de voorbereiding van een Gebiedsprogramma Uithof, bouwend op de Structuurvisie Den Haag Zuidwest die de raad eind 2023 heeft vastgesteld (RIS315261 ). Dit wordt een uitwerking van de Structuurvisie en zal de toekomst van de Uithof voor de middellange en lange termijn gaan vastleggen. In 2025 is het participatieproces afgerond. De projectorganisatie is gestart met ontwerpproces en andere werkzaamheden om in 2026 het gebiedsprogramma te kunnen afronden.
• Morgenstond:
  • De gemeenteraad heeft in 2025 een scope- en ambitiebepaling Morgenstond vastgesteld (RIS322209 ). Er wordt gewerkt aan het vervolg in de vorm van een gebiedsprogramma Morgenstond. Het college heeft in 2025 de bouwenvelop voor het plan Denekampstraat en De Ley vastgesteld. De bouwenvelop Denekampstraat maakt de ontwikkeling van 650 woningen mogelijk en een mobiliteitshub. De bouwenvelop voor De Ley betreft 355 woningen met commerciële voorzieningen in de plint. In 2025 is de eerste integrale voortgangsrapportage voor de gebiedsontwikkeling Den Haag Zuidwest opgeleverd. Deze wordt jaarlijks geüpdatet op basis van een in ontwikkeling zijnde monitor.

• Melis Stokelaan - Leggelostraat - Coevordenstraat

• Er is in 2025 gewerkt aan de planvorming van de Melis Stokelaan - Leggelostraat -Coevordenstraat (MeLeCo). Naar verwachting zal het definitief ontwerp in het tweede kwartaal 2026 zijn afgerond. Bijzondere aandacht heeft de realisatie van de mobiliteitshub die onderdeel is van de nieuwbouw.

• Loevesteinlaan 355 (Aurora)

• In september 2025 is kapvergunning afgegeven en heeft het college van Sanering ingestemd met sloop nieuwbouw. In december 2025 is gestart met de bouw van Loevesteinlaan 355. Het project bestaat uit 144 intramurale zorgeenheden, 149 levensloopbestendige woningen, 149 huurwoningen en een multifunctioneel woon-zorgcomplex.

• Sportpark Escamp

• In 2025 is fase 1 van sportpark Escamp (RIS320070 ) uitgevoerd: het opnieuw aanleggen van de voetbalvelden in een aangepaste ligging, rekening houdend met het opschuiven van de ecozone en de woningbouw (Zichten). Voor fase 2 heeft de gemeente in het najaar van 2025 een participatieproces doorlopen waarna het Schetsontwerp kan worden uitgewerkt tot voorontwerp.

• Genemuidenstraat 208

• Er is gewerkt aan de planvorming voor de realisatie van 36 flexwoningen. De raad is in oktober 2024 ingelicht over de ingediende vergunningsaanvraag voor het realiseren van een tijdelijk gebouw met 36 flexwoningen op het achterterrein van Keu's genoeg (RIS320308 ). De kapvergunning voor de te kappen bomen is verleend. In 2025 is het ontwerp buitenruimte verder aangepast.

• Schaloenstraat

• Bouwdelen 1 t/m 4 en bouwdeel 9 zijn in december 2025 opgeleverd aan Staedion. Dit zijn in totaal 345 woningen, waarvan 128 sociale huurwoningen.

Gebiedsontwikkeling Binckhorst (Stadsdeel Laak)
In 2025 is op diverse locaties verspreid door de Binckhorst doorgebouwd aan woningen en nieuwe ruimte voor bedrijvigheid.

• Het project Linck is in 2025 gestart met de bouw.
• Voor de projecten Orion en De Nieuwe Hallen Fase 2 zijn de omgevingsvergunningen verleend.
• Van de eerste 5.000 woningen is inmiddels ongeveer de helft opgeleverd, zijn ongeveer 1.400 woningen in aanbouw en bevinden zich 1.100 woningen zich in de planvormingsfase of vergunningsfase.
• In 2025 is het Proefpark geopend, een tijdelijk park langs de Binckhorstlaan.
• Er is in 2025 twee keer een Binckmarkt georganiseerd. Gebruikers en geïnteresseerden in de Binckhorst worden hier geïnformeerd over diverse ontwikkelingen, zoals de Doorontwikkeling van de Binckhorst (Gebiedsprogramma), de Vlietlijn, de wijkagenda en informatie over de bouwplannen en aanpassingen van de openbare ruimte.
• Er is een gewijzigd omgevingsplan voor de doorontwikkeling 8000 woningen en Vlietlijn van de Binckhorst nodig. Dit proces is in 2024 gestart met het opstellen van het gebiedsprogramma Binckhorst. Het gebiedsprogramma maakt onderdeel uit van het Intergemeentelijke gebiedsprogramma (IGP). Dit IGP heeft in de periode 1 september tot 13 oktober 2025 ter inzage gelegen. De Nota van Antwoord en het IGP wordt in 2026 aan het college en de Raad ter vaststelling voorgelegd. Vervolgens zal de wijziging van het omgevingsplan opgesteld worden.

Stadsvernieuwing: Bestaande stad

• In stadsdeel Scheveningen zijn verschillende ontwikkelingen gaande onder het programma ‘De Kust Gezond’. In januari 2025 heeft de raad kennisgenomen van het schetsontwerp en de uitgangspuntenbrief vastgesteld voor herontwikkeling van de Pier. Er is een anterieure overeenkomst afgesloten met de eigenaar van de Pier. Voor de ontwikkeling van het visafslaggebouw is op 10 juli 2025 de Ontwikkelingsovereenkomst (OO) met een Allonge ondertekend. De raad heeft ingestemd met deel 1 (sanering en vervanging van het asbesthoudende dakpakket en een interne herindeling van het gebouw) van het project en het beschikbaar stellen van middelen hiervoor. UFA is daarna meteen van start gegaan met de uitvoering van fase 1 en de sanering van het dak is bijna afgerond. UFA werkte aan het opstellen van een business case voor deel 2: verdere renovatie van het gebouw, uitbreiding van het visafslaggebouw en verbreding en renovatie van de openbare kade, ten behoeve van een raadsvoorstel.
• In stadsdeel Loosduinen is voor de locatie Monsterseweg-Parnassia Bloemendaal in 2025 het PUK Park Bloemendaal (RIS322690 ) vastgesteld. De plannen voor Kijkduin Binnen - Hoek Wijndaelerweg voor de bouw van woningen (sociaal) en de realisatie van openbare parkeerplaatsen zijn verder uitgewerkt. Er zijn in 2025 afrondingswerkzaamheden voor de openbare ruimte in Kijkduin-Bad uitgevoerd. In stadsdeel Segbroek is voor het project Boylestraat de uitgifteovereenkomst tussen gemeente en Haag Wonen getekend voor overdracht van het pand. In oktober 2025 is de omgevingsvergunning verleend voor de transformatie van het voormalige schoolpand naar 24 woningen voor jongeren en begeleid wonen invulling.
• In stadsdeel Leidschenveen/Ypenburg is in 2025 voor de Vlietzone gewerkt aan een integraal gebiedsprogramma Haagse Vlietzone. In de 1e helft van 2025 zijn diverse onderzoeken afgerond: de Toekomstvisie bedrijventerrein Westvlietweg III, onderzoek van Antea naar de technische en ruimtelijke haalbaarheid van nieuwe ontsluitging van de Vlietzone en een cultuurhistorisch onderzoek. Ook zijn drie gebiedsscenario's opgesteld en is daarvoor een intensief participatieproces doorlopen. In de commissie Ruimte is op 4 juni 2025 een werksessie gehouden.  In de 2e helft 2025 is gewerkt aan de voorbereiding van de planMER en is de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) ter inzage gelegd.
• In 2025 heeft het college in stadsdeel Centrum, de Ruimtelijk Programmatische verkenning Internationale Zone/World Forum-gebied naar de Raad gestuurd als verdere uitwerking van de Gebiedsvisie 2019 voor het deelgebied World Forum. De tijdelijke huisvesting van Europol (Jan Willem Frisolaan 3) is in 2025 gerealiseerd. Daarbij is tevens de definitieve gronduitgifte overeenkomst tot stand gekomen voor het stuk grond waar de veiligheidsmaatregelen op gerealiseerd moeten worden.
• In stadsdeel Laak is in 2025 de anterieure overeenkomst voor de herontwikkeling van de Schaapherderstraat e.o. ondertekend en heeft het buitenruimteplan ter inzage gelegen. Het programma bestaat uit 221 sociale huurwoningen en 43 betaalbare koop in nieuwbouw.
• In stadsdeel Haagse Hout is gewerkt aan het programma voor Mariahoeve. Op basis van geïnventariseerde kernwaarden en aandachtspunten voor Mariahoeve is een toekomstperspectief geschetst voor Mariahoeve in 2050 en vastgesteld in het Ambitiedocument Mariahoeve in februari 2025. Dit is de eerste stap in de totstandkoming van het gebiedsprogramma.

Lasten
In 2025 is € 35,2 mln. besteed aan deze activiteit, bestaande uit:

• Salarissen: € 17,5 mln.
• Overige goederen en diensten: € 7,3 mln.
• Ingeleend personeel: € 5,1 mln.
• Overige instellingen (inkomensoverdrachten): € 3,7 mln.
• Duurzame goederen, afschrijvingen en overig: € 1,6 mln.

Baten
In 2025 is € 24,7 mln. aan baten gerealiseerd, bestaande uit:

• Mutatie reserves: € 9,6 mln.
• Mutatie voorzieningen: € 6,4 mln.
• Grond: € 3,4 mln.
• Overige goederen en diensten: € 1,8 mln.
• Investeringsbijdragen en inkomensoverdrachten: € 3,5 mln.

Financieel resultaat                                                                       € 14,5 mln. V / I

Lasten:                                                                                    € 5,3 mln. V / I

Cofinanciering Binckhorst en Zuidwest                  € 2,2 mln. V/I

Binnen de Binckhorst is sprake van een voordeel doordat de voorbereiding van de verplaatsing van het Gasoverslagstation (GOS) meer tijd vergt dan oorspronkelijk voorzien. De gemeente draagt vanuit het cofinancieringsfonds bij aan deze verplaatsing om de ontwikkeling van het Waterfrontpark mogelijk te maken. Door de complexiteit van het project en de noodzakelijke afstemming met onder andere Gasunie en Stedin is de uitvoering in 2025 nog niet gestart. De hiervoor begrote lasten zijn daardoor niet benut en schuiven door naar een later jaar.

Daarnaast is een begrote onttrekking in het kader van het Nationaal Programma Zuidwest in 2025 niet gerealiseerd. Per saldo leidt dit tot een voordeel op de lasten. Voorgesteld wordt dit voordeel te verrekenen met de reserve Cofinanciering, zodat de middelen beschikbaar blijven voor toekomstige uitvoering.

Grote projecten (Binckhorst, CID, Bestaande Stad en Zuidwest)            € 3,4 mln. V/I

Bij diverse grote projecten binnen de gebieden Binckhorst, CID en Zuidwest is de begrote onttrekking uit de concernreserve Grote Projecten in 2025 niet of slechts gedeeltelijk benut. Dit betreft onder andere investeringen in de buitenruimte evenals werkzaamheden in de openbare ruimte.

De lagere benutting hangt o.a. samen met vertragingen in de uitvoering en het later opstarten van werkzaamheden. Voorgesteld wordt om deze middelen via de resultaatbestemming te verrekenen met de concernreserve Grote Projecten, zodat zij beschikbaar blijven voor de verdere voortgang van de projecten.

Baten:                                                                                        € 9,2 mln. V / I

WOM DHZW / OCWV / Realisatiestimulans                               € 9,2 mln. V/I

In 2025 is een bate gerealiseerd door de bijstelling van de reservering voor de oninbaarheid van de kapitaalverstrekking aan WOM DHZW. Op basis van de actuele stand per 31 december 2025 is het verwachte verlies voor de gemeente lager dan eerder geraamd. Hierdoor kon de voorziening worden verlaagd, wat leidt tot een incidenteel voordeel. Conform de geldende verordening wordt bij de resultaatbestemming voorgesteld dit bedrag te verrekenen met de Reserve Grondbedrijf. Verder nog een positief resultaat uit de afwikkeling van de verbonden partij OCWV CV en nog een aantal overige projecten die zorgen voor een positief resultaat van € 6,0 mln.  Daarnaast is er €3,2 mln. aan baten verwerkt inzake nog te ontvangen subsidies ten aanzien van de realisatiestimulans voor gemeenten.

We hebben ons ingezet voor betaalbare en voldoende woningen, eerlijke kansen op een woning en op prettig wonen en sterke wijken.

Onze belangrijkste resultaten:

• In 2025 zijn circa 3.400 woningen in aanbouw genomen, waarvan een groot deel betaalbaar: 623 sociale corporatiewoningen, 317 sociale markthuurwoningen, 650 middenhuurwoningen en 50 betaalbare koopwoningen.
• Er zijn in 2025, 495 nieuwbouwwoningen opgeleverd. Hiervan zijn 201 woningen in het betaalbare segment gerealiseerd: 152 sociale corporatiewoningen, 8 middenhuurwoningen en 41 betaalbare koopwoningen.
• Voor aandachtsgroepen is via het Doorbraakplan toegewerkt naar de realisatie van circa 340 tijdelijke woonplekken, met concrete voorbereidingen voor locaties die naar verwachting in 2026 in gebruik worden genomen (SoZa, Haga Sportlaan en Stamkartstraat).
• Op het gebied van woonwagens zijn belangrijke stappen gezet: voorbereidingen voor nieuwe locaties, aankoop van een terrein aan de Brasserskade (circa 30 standplaatsen) en afronding van een woonbehoefteonderzoek onder de woonwagengemeenschap.
• In 2025 zijn er 1.061 statushouders gehuisvest. Daarmee hebben we de taakstelling van 883 te huisvesten statushouders van 2025 gehaald en hebben we een deel van de opgebouwde achterstand ingelopen.
• De studentenhuisvesting is verder uitgebreid: sinds 2020 zijn 1.165 studentenwoningen in aanbouw genomen, waarvan 518 opgeleverd, en is het Haags Actieplan Studentenhuisvesting vastgesteld.
• De uitvoering van instrumenten voor een eerlijke woningverdeling is voortgezet: in 2025 zijn 1.004 urgentieaanvragen behandeld en 3.101 huisvestingsvergunningen afgehandeld voor sociale en middenhuurwoningen.

In 2025 hebben we de volgende concrete stappen gezet om de doelen te bereiken:

Uitbreiden woningvoorraad en betaalbaar bouwen

• Actualisatie Nota Woningvoorraad

• De Nota Woningvoorraad is in 2025 door het college aan de gemeenteraad aangeboden en in februari 2026 door de raad aangenomen. De Nota Woningvoorraad bevat regels over hoe de bestaande woningvoorraad mag worden gebruikt. Het omvat regels over onder andere bouwkundig splitsen, kamerbewoning, hospitaverhuur, toeristische verhuur van woonruimte, woningonttrekking en opkoopbescherming. Met name de regelgeving rondom bouwkundig splitsen, kamerbewoning en hospitaverhuur is in de Nota verruimd. Door het aannemen van de nieuwe Nota Woningvoorraad is het in veel meer wijken in Den Haag toegestaan om bouwkundig te splitsen en woningen naar kamers om te zetten. Ook is hospitaverhuur in meer gevallen vergunningsvrij geworden. Op deze manier kan meer woonruimte in de bestaande woningvoorraad worden gecreëerd.

• Urgentieprogramma betaalbare woningbouw

• In 2025 is de derde tranche van het urgentieprogramma gepresenteerd (RIS321932 ) met een zestal locaties waar betaalbare woningbouw wordt gerealiseerd. Projecten uit de eerste tranches zijn richting start bouw. Zo zijn de sloopwerkzaamheden voor Schaapherderstraat en de Hofzichtlaan – Kleine Loo gestart. Net als voor de Mgr. Nolenslaan. Voor de Oude Haagweg 4-36 (De Burgemeester) is in 2025 een Planuitwerkingskader vastgesteld.
• Voor woningbouw op de locatie van het voormalige Haga ziekenhuis aan de Sportlaan 600 is een projectteam aan de slag gegaan met de voorbereidingen voor een bouwenvelop en haalbaarheidsbepaling van de ontwikkeling.
• Er is een start gemaakt met de bouw van het project De Havenmeesters in Petroleumhaven en bouw van de Bincker (Skymark). Naast de realisatie van woningbouwprojecten, hebben we in 2025 ook vorderingen gemaakt in de actielijnen uit de Actieagenda Woningbouw (RIS321746 ) om bijvoorbeeld interne processen zoals vergunningverleningen en het opstellen van bouwevenloppen te versnellen. In de Voortgangsrapportage Woningbouwprogrammering en -productie 2025 rapporteren we in de loop van 2026 over het urgentieprogramma.

• Innovatieve woonvormen

• In 2025 zijn initiatiefgroepen voor innovatieve en collectieve woonvormen (zoals Knarrenhof, Het Krakeel en Villa Sprankel) geadviseerd en ondersteund en zijn kansrijke locaties voor deze woonvormen in beeld gebracht.
• Samen met corporaties en zorg- en welzijnspartijen is het woonzorgconcept Haags Plus Wonen ontwikkeld en zijn vier pilotlocaties geselecteerd voor implementatie.

• Samenwerking partijen

• In 2025 is de Raamovereenkomst Wonen Den Haag 2026–2030 gesloten met de zeven grootste woningcorporaties en bewonersorganisaties, met afspraken over sociale huur, betaalbaarheid, duurzaamheid, woningkwaliteit en wonen met zorg.
• De Bestuurlijke Afspraken Den Haag Zuidwest zijn op 24 juni 2025 ondertekend, waarmee € 39–44 mln. beschikbaar komt voor woningbouwproductie, openbare ruimte en voorzieningen.
• De samenwerking met de Haagse Tafel Wonen, het platform particuliere huurders, de G4 + Eindhoven, de VNG en regiogemeenten is in 2025 voortgezet.

Passende huisvesting voor verschillende doelgroepen

• Opstellen Woonzorgvisie 2040

• De gemeenteraad heeft de Woonzorgvisie 2040 ‘Samen zorgen voor een thuis’ eind 2025 vastgesteld (RIS323714 ).

• Doorbraakplan

• In 2025 zijn (tijdelijke) locaties onderzocht en voorbereid voor extra woonplekken voor statushouders en uitstroom uit opvang, jeugdzorg en beschermd wonen. De locaties SoZa, Sportlaan en Stamkartstraat zijn in 2025 zodanig voorbereid dat ingebruikname in 2026 mogelijk is.

• Woonwagenbeleid  

• I n 2025 zijn de nodige voorbereidingen getroffen voor realisatie van een nieuwe woonwagenlocatie aan de Henri Faasdreef.
• In 2025 hebben alle voorbereidende werkzaamheden plaatsgevonden voor de verplaatsing van de woonwagenlocatie aan de Energiestraat. De woonwagens worden verplaatst naar een tijdelijke locatie aan de Henri Faasdreef.
• Planvorming van de uitbreiding van de bestaande locatie Isabellaland is gereed gemaakt.
• In mei 2025 is een terrein aan de Brasserskade aangekocht om daar +- 30 standplaatsen te realiseren.
• Woonbehoefteonderzoek: Van mei – november 2025 is het woonbehoefteonderzoek uitgevoerd n.a.v. de motie “Naar een betrouwbaar woonbehoefteonderzoek” (RIS321015 ). Op 8 juli vond een startbijeenkomst met bewoners plaats en op 27 november zijn de resultaten gedeeld met de woonwagengemeenschap (zie het onderzoeksrapport op RIS324010 ).
• Historisch onderzoek naar 25 jaar Haags beleid: Op verzoek van de Stichting Sinti, Roma en Reizigers is een onderzoek onder leiding van de UvA gestart naar het gevoerde beleid in de afgelopen 25 jaar. RIS319632 ).  

• Huisvesting studenten

• In juli 2025 heeft het college het Haags Actieplan Studentenhuisvesting vastgesteld (RIS322965 ). In samenwerking met DUWO zijn er 7 studenten via het daklozenloket aan een studentenwoning geholpen.
• De komende jaren start de bouw van 1016 nieuwe eenheden.  Aanvullend zijn voor ±1400 eenheden zachte plannen. Indien ook de zachte plannen in de toekomst gerealiseerd worden leidt dit tot een toename van ± 3500 studentenwoningen sinds 2020.

• Huisvesting statushouders

• In 2025 zijn 1.017 statushouders gehuisvest, waarmee de jaarlijkse taakstelling is behaald; de resterende achterstand uit eerdere jaren wordt in 2026 ingelopen met de ingebruikname van tijdelijke locaties aan SoZa, Sportlaan en Stamkartstraat.

• Huisvesting arbeidsmigranten

• In lijn met het programma Arbeidsmigratie in goede banen (RIS316674 ) is de ontwikkeling van een tijdelijke groepslocatie aan de rand van de stad onderzocht.

• Huisvesting dak- en thuisloze mensen

• Op 8 april 2025 vond in de regio Den Haag de ETHOS-telling plaats. waarbij in Den Haag 6.246 dak- en thuisloze personen zijn geteld, waaronder 946 kinderen; 61% verblijft in niet-conventionele woonvormen of tijdelijk bij anderen.

• Urgenties

• In 2025 zijn 1.004 urgentieaanvragen ingediend. Hiervan zijn 895 aanvragen in hetzelfde jaar afgehandeld. Dit heeft geleid tot 467 toegewezen urgenties, 361 afwijzingen en 67 aanvragen die buiten behandeling zijn gelaten vanwege het niet aanleveren van de benodigde gegevens. In 20 specifieke situaties hebben we persoonsgericht maatwerk toegepast. In 2025 zijn 1.319 kansadviesgesprekken gevoerd; ruim 4% hiervan resulteerde in een positief advies.

• Huisvestingsvergunningen

• In 2025 zijn 3.101 aanvragen voor een huisvestingsvergunning ingediend, waarvan er 3.073 in hetzelfde jaar zijn afgehandeld. Van deze aanvragen zijn 1.594 vergunningen verleend voor een middenhuurwoning en 1.309 voor een sociale huurwoning. Daarnaast zijn 79 aanvragen buiten behandeling gelaten vanwege het ontbreken van benodigde gegevens, 60 aanvragen geweigerd, 24 ingetrokken en 2 afgebroken. In 7 gevallen bleek geen vergunningplicht van toepassing.

• Huisvestingsverordening

• Per 1 januari 2025 is de Huisvestingsverordening Den Haag 2023 met technische wijzigingen (RIS320061 ) van kracht.  De technische wijzigingen zijn reparaties van verwijzingen naar (wets)artikelen en tekstverbeteringen die geen effect hebben op de werking van het bestaande systeem. Verdere aanpassingen bereiden wij samen met Sociale Verhuurders Haaglanden (SVH), Samenwerkende Huurdersorganisaties Haaglanden (SHH), gemeenten en corporaties in Haaglanden voor, met oog voor de aankomende Wet versterking regie op de volkshuisvesting en de uitgangspunten van het toekomstperspectief van SVH: maximale doorstroming en optimaal gebruik van de woningvoorraad.
• Daarnaast is in 2025 een lokaal maatwerkregel vastgesteld (RIS322211 ) om bewoners van de tijdelijke woonunits aan de Henri Faasdreef versneld te laten uitverhuizen, vanwege de verplaatsing van de woonwagenlocatie Energiestraat naar deze locatie.

Toekomstbestendige woningvoorraad

• VvE balie

• In 2025 is er 790 keer juridisch advies verstrekt.  Ook zijn er in 2025 meerdere informatiebijeenkomsten georganiseerd voor specifiek VvE leden.

• Gezond en veilig wonen

• De Haagse Aanpak vocht en schimmel is in 2025 geëvalueerd (RIS323637 ).
• In samenwerking met de Huurbalie is er een pilot met een vocht- en schimmelexpert uitgevoerd in de particuliere huursector.
• In het najaar van 2025 is een vernieuwde pilot Woning APK gestart, gericht op het controleren van installaties in woningen (ruimte voor 100 woningen).
• Vanaf december 2025 is een deur-tot-deurcampagne gestart in de particuliere woonsector, met als doel circa 800 huishoudens te bereiken. Hiermee informeren we bewoners op een laagdrempelige manier over wat zij kunnen doen om hun woning gezonder en veiliger te maken, gebaseerd op de werkwijze van de actie Behaaglijker Wonen die bij corporatiewoningen liep. De eerste resultaten geven aan dat bewoners de huisbezoeken als positief ervaren, en dat ze nuttige tips krijgen om de gezondheid en veiligheid van hun woning te verbeteren. De actie loopt nog tot eind 2026.

• EFG-aanpak:

• In lijn met het actieprogramma woningverduurzaming en – onderhoud (RIS314778 ) hebben we inwoners op verschillende manieren ondersteund bij het verduurzamen van hun woning, zoals de inzet van Duurzaam Den Haag, collectieve inkoopacties, energiescans, straataanpakken, VvE-aanpakken en subsidies en leningen.
  

Vitale wijken Goed verhuurderschap en verhuurvergunningen
In 2025 is gehandhaafd op te hoge huurprijzen (Wet betaalbare huur, inwerkingtreding 1 juli 2024). Door onder andere een ‘mystery guest’-onderzoek dat wordt uitgevoerd om meer inzicht te krijgen in discriminatie op de woningmarkt.

• Leegstand

• In 2025 is gewerkt aan de uitwerking van een leegstandsverordening met experimenteerruimte (RIS323463 Bijlage 2).
• De gemeente is gestart met het treffen van de nodige inhoudelijke en organisatorische voorbereidingen op invoering van de leegstandsverordening. De benodigde financiële inzet is gereserveerd en de eerste stappen voor de meldstructuur, ICT en privacy zijn gezet.

• Huurbalie en huurteam

• De Huurbalie, het Huurteam en het Meldpunt ongewenst verhuurgedrag hebben nauwer samengewerkt en zijn gezamenlijk aanwezig geweest bij introductiemarkten voor studenten en informatiepunten voor arbeidsmigranten.
• De Huurbalie had circa 300 contactmomenten met huurders; het Huurteam registreerde circa 1.000 contactmomenten, waaronder ongeveer 500 huisbezoeken.
• Het Huurteam heeft huurders ondersteund met advies, verlaging van huren, herstel van gebreken en het voeren of voorkomen van procedures bij de Huurcommissie.
• In december 2025 is een pilot gestart waarbij het Huurteam kleine energiebesparende maatregelen toepast en huurders met aanvullende hulpvragen doorverwijst naar de energiecoaches van Duurzaam Den Haag.

• Proceskostenfonds

• Het Haags proceskostenfonds is in 2025 ingezet en toegepast bij geschillen tussen huurders en verhuurders. Er zijn 21 aanvragen voor het fonds behandeld, waarvan twee met financiële inzet van het fonds.
• Het fonds is ingezet als drukmiddel richting verhuurders, wat in meerdere gevallen heeft geleid tot oplossingen zonder juridische procedures, waaronder de terugbetaling van € 8.000 aan te veel betaalde huur, structurele huurverlaging en renovatie.

Lasten
In 2025 is € 24,5 mln. besteed aan deze activiteit, bestaande uit:

• Salarissen: € 12,0 mln.
• Mutatie reserves: € 6,6 mln.
• Overige goederen en diensten: € 3,2 mln.
• Ingeleend personeel: € 2,2 mln.
• Duurzame goederen: € 1,0 mln.
• Overige instellingen en overig: € -0,5 mln.

Baten
In 2025 is € 3,7 mln. aan baten gerealiseerd, bestaande uit:

• Mutatie reserves: € 1,2 mln.
• Huren: € 0,9 mln.
• Leges: € 0,7 mln.
• Inkomensoverdrachten Rijk: € 0,5 mln.
• Overige baten: € 0,4 mln.

Financieel resultaat Wonen en bouwen                                                                 € 5,0 mln. V / I

Lasten:                               € 9,0 mln. V / I

Lagere lasten woonwagens                         € 3,3 mln. V/I
Er is sprake van vertraging in de realisatie van woonwagenplekken.
In 2025 zijn voornamelijk voorbereidingskosten gemaakt.

Lagere lasten strategie, externe betrekkingen, lobby en participatie          € 0,9 mln. V/I

Achterblijven van doorbraakplan en het urgentieprogramma RIS307127          € 4,7 mln. V/I
In 2025 is de derde tranche van het urgentieprogramma gepresenteerd RIS321932)  
met een zestal locaties waar betaalbare woningbouw wordt gerealiseerd.
Projecten uit de eerste tranches maken vorderingen richting start bouw.
Voor de projecten Schaapherderstraat, Hofzichtlaan – Kleine Loo en de
Oude Haagweg 4-36 (De Burgemeester) wordt start bouw in 2026 verwacht,
net als voor de Mgr. Nolenslaan, waar bezwaarprocedures tot vertraging
hebben geleid, maar de vergunning inmiddels bruikbaar is.

Overig                                 € 0,1 mln. V/I

Baten:                                                                                                                  € 4,0 mln. N/ I

Vertraging woonwagens                        € 3,3 mln. N/I
Er is 3,3 mln. minder onttrokken aan de reserve woonwagens vanwege vertraging
in de realisatie van woonwagenplekken.

Lagere opbrengsten leges                        € 0,2 mln. N/I

Overig                                 € 0,5 mln. N/I

Investeringsgebieden
Er is extra ingezet op investeringsgebieden. In Laak, Transvaal, Schilderswijk, Rustenburg-Oostbroek en Zuidwest is substantieel bijgedragen aan het verbeteren van leefbaarheid en veiligheid. Meldingen in deze gebieden kregen voorrang en er is actief deelgenomen aan integrale handhavingsacties. In gebieden met veel corporatiebezit is intensief samengewerkt met corporaties.  Illegale bewoning werd aangepakt. Bewoners ervaarden tijdens de acties betrokkenheid van en vertrouwen in de overheid.

Wet goed verhuurderschap en Wet betaalbare huur
De implementatie van deze wetgeving was een belangrijke prioriteit. In 2025 zijn processen verder ingericht, toezicht georganiseerd en handhavingsinstrumenten verder ontwikkeld. Dit heeft geleid tot 2 bestuurlijke boetes voor verhuurders die structureel in strijd handelden met wettelijke normen en meer dan 20 dwangsommen om naleving af te dwingen bij overtredingen zoals het niet tijdig verstrekken van informatie of het vragen van te veel borg.

Energielabel C
Alle eigenaren van kantoren zijn benaderd en van alle kantoren is in kaart gebracht wat er aan de hand is. De verduurzamings- en handhavingsopgave is nagenoeg afgerond. De focus ligt nu vooral nog op het stimuleren van eigenaren om één en ander juist te (laten) registreren. Het gaat bijvoorbeeld om gebouwen die als kantoor geregistreerd staan maar dat niet (meer) zijn of kantoren met een juist label maar waarvan het label niet is doorgegeven aan de RVO die de registratie van energielabels bijhoudt.  

Meldingen en opvolging
Het aantal meldingen bij het Meldorganisatie Haagse Pandbrigade is gestegen ten opzichte van 2024.

• Circa 3.100 meldingen over woonoverlast en onrechtmatig gebruik van woningen.
• Circa 1.500 meldingen over achterstallig onderhoud en illegale bouw.  

Vanaf juli 2025 worden ook meldingen van partners en interne collega’s gestructureerd geregistreerd in het meldsysteem. Hierdoor is het aantal meldingen gestegen. Melders ontvangen een terugkoppeling over de afhandeling, tenzij de melding anoniem is gedaan.

  Op de volgende onderwerpen hebben wij ons hoofdzakelijk gericht in 2025:

• Onvergunde onzelfstandige bewoning, overbewoning en woningonttrekking
• Goed verhuurderschap met daarbij de Wet betaalbare huur
• Opkoopbescherming
• Huisvestingsvergunning
• Woningsplitsing
• Energielabel C
• Achterstallig onderhoud
• Illegale bouw en strijdigheid met het omgevingsplan
• Vergunde kamerverhuur
• Toeristische verhuur
• Woonoverlast

Jaarlijks wordt gedetailleerd verslag gelegd over de inzet en resultaten van toezicht en handhaving in een nog vast te stellen jaarverslag VTH 2025.

 
Lasten
In 2025 is € 11,6 mln. besteed aan deze activiteit, bestaande uit:

• Salarissen: € 8,6 mln.
• Overige goederen en diensten: € 1,4 mln.
• Overige verrekeningen uren x tarief: € 0,7 mln.
• Ingeleend personeel: € 0,7 mln.
• Mutatie voorzieningen en overig: € 0,2 mln.

Baten
In 2025 is € 1,1 mln. aan baten gerealiseerd, bestaande uit:

• Huren: € 0,5 mln.
• Overige goederen en diensten: € 0,3 mln.
• Mutatie voorzieningen: € 0,2 mln.
• Grond: € 0,1 mln.

Financieel resultaat Toezicht en handhaving wonen   € 1,9 mln. V/ I

Lasten:    € 1,9 mln. V/ I

Onderbezetting Inspecteurs Handhaving   € 1,4 mln. V / I
Als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt is het niet gelukt alle vacatures voor inspecteurs en handhavers in te vullen. Ondanks een groei van ruim 12 fte blijft de bezetting achter op de formatie, met name bij de Haagse Pandbrigade. Daarnaast zijn incidentele middelen in het kader van de Wet Betaalbare Huur beschikbaar gesteld die in 2025 niet volledig zijn benut.

Lagere onderhoud- en beheerskosten woonwagens   € 0,4 mln. V / I
De kosten voor onderhoud en beheer van woonwagenstandplaatsen zijn lager uitgevallen dan begroot doordat geplande onderhoudswerkzaamheden zijn uitgesteld.

Overige handhavingskosten   € 0,1 mln. V / I

Baten:   € 0,1 mln. N/ I   

Lagere baten uit bestuurlijke boetes, dwangsommen en bestuursdwang   € 0,3 mln. N / I
Het aantal opgelegde bestuurlijke boetes en geïnde dwangsommen is lager dan begroot. Dit hangt samen met de onderbezetting bij de handhavers waardoor minder controles zijn uitgevoerd.

Vrijval dubieuze debiteuren   € 0,2 mln. V / I

In 2025 is de bestaande voorraad strategisch vastgoed kostenneutraal in stand gehouden; verhuurbaten geoptimaliseerd en beheerlasten (afschrijving, rente, onderhoud) beheerst.

In 2025 hielden we de bestaande voorraad strategisch vastgoed in stand, waarbij in de periode tot ontwikkeling de gemeente het strategisch bezit kan inzetten om tijdelijk initiatieven op te vangen, mits de initiatieven passen binnen de kaders van de herontwikkeling. Wanneer er geen nut of noodzaak meer is voor de gemeente om locaties onder strategisch bezit of andere beleidsterreinen in portefeuille te houden, kan het wenselijk zijn om over te gaan tot verkoop.

 
Lasten
In 2025 is € 4,9 mln. besteed aan deze activiteit, bestaande uit:

• Overige goederen en diensten: € 1,6 mln.
• Afschrijvingen: € 1,5 mln.
• Belastingen: € 0,5 mln.
• Salarissen: € 0,5 mln.
• Mutatie reserves, rente en overig: € 0,8 mln.

Baten
In 2025 is € 6,2 mln. aan baten gerealiseerd, bestaande uit:

• Huren: € 4,6 mln.
• Pachten: € 0,7 mln.
• Mutatie reserves: € 0,7 mln.
• Overige baten: € 0,2 mln.

Financieel resultaat beheer bedrijfspanden                                         € 0,2 mln. V / I

Lasten:                                                                                            € 1,1 mln. V / I
De gerealiseerde lasten bedragen € 4,9 mln. en blijven daarmee € 1,1 mln. achter bij de begroting. Dit voordeel wordt voornamelijk verklaard door lagere uitgaven binnen de exploitatie van de strategische vastgoedportefeuille.De lagere lasten hebben betrekking op kapitaallasten, onderhoud, zakelijke lasten, servicelasten en apparaatslasten. Door efficiënt beheer, het tijdelijk verhuren van panden en het beperken van leegstand zijn de exploitatiekosten lager uitgevallen dan vooraf geraamd. Daarnaast zijn enkele onderhouds- en beheersactiviteiten gefaseerd uitgevoerd of later gestart dan gepland.
 
Baten:                                                                                                           € 1 mln. N / I
De gerealiseerde baten bedragen € 6,2 mln. en zijn daarmee € 1,0 mln. lager dan begroot. De baten bestaan grotendeels uit verhuuropbrengsten van strategisch vastgoed en overige exploitatiebaten.
De lagere baten worden hoofdzakelijk veroorzaakt doordat enkele panden later of tegen lagere opbrengsten zijn verhuurd dan vooraf geraamd, en doordat incidentele baten die wel in de begroting waren voorzien zich in 2025 niet hebben voorgedaan. Dit effect wordt deels gecompenseerd door stabiele verhuuropbrengsten binnen de bestaande portefeuille.

• Door uitvoering van het VTH-beleid (RIS322496 ) zijn bouwprojecten en projecten die afwijken van het omgevingsplan binnen de wettelijke kaders en met focus op kwaliteit en veiligheid uitgevoerd.
• Bijgedragen aan een aantrekkelijke stad door uitvoering van omgevingsvergunningen binnen de kaders van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb).

Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2024 is een achterstand ontstaan bij het behandelen van omgevingsvergunningsaanvragen voor de bouwactiviteiten. Door deze achterstand blijven aanvragen gemiddeld zo’n 9 tot 10 weken liggen voordat een behandelaar, de projectinspecteur, deze voor het eerst beoordeelt. Daardoor kunnen de besluiten op deze aanvragen niet binnen de redelijke termijnen worden genomen. Bovendien betekent dit dat de ontvankelijkheidstoets ook pas na die termijn gedaan wordt. De aanvragers wachten hierdoor langer op een besluit. Om de achterstanden bij de vergunningverlening weg te werken is een herstelplan in werking gesteld (RIS325167).

Omdat het vergunningenproces een ketenproces is, is een ketenregisseur aangesteld. De ketenregisseur voert de regie op ketenbreed herstel van het proces, versterking van de samenwerking tussen de afdelingen en de aanpak van knelpunten.

In 2025 zijn in totaal 3782 aanvragen voor een omgevingsvergunning ingediend. Het gaat om 1.667 vergunningaanvragen voor omgevingsplanactiviteiten, 621 vergunningaanvragen voor de technische bouwactiviteit, 999 vergunningaanvragen voor omgevingsplanactiviteiten en technische bouwactiviteiten en 231 vergunningaanvragen voor het wijzigen van monumenten. Daarnaast zijn er nog 286 overige activiteiten aangevraagd. Er zijn in Den Haag 25 Wkb-bouwmeldingen en 10 Wkb-gereedmeldingen ingediend in 2025.  

 
Lasten
In 2025 is € 40,3 mln. besteed aan deze activiteit, bestaande uit:

• Salarissen: € 18,3 mln.
• Mutatie voorzieningen: € 11,5 mln.
• Overige goederen en diensten: € 4,5 mln.
• Ingeleend personeel: € 4,2 mln.
• Gemeenschappelijke regelingen: € 0,9 mln.
• Overige verrekeningen en overig: € 0,9 mln.

Baten
In 2025 is € 29,8 mln. aan baten gerealiseerd, bestaande uit:

• Leges en andere rechten: € 22,7 mln.
• Mutatie voorzieningen: € 6,5 mln.
• Overige goederen en diensten en rente: € 0,6 mln.

Financieel resultaat Omgevingsvergunningen   € 0,2 mln.  V / I

Lasten:    € 0,5 mln.  N / I

Beroep en Bezwaar & hogere lasten ambtelijk apparaat     € 0,8 mln. N / I
Door de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het
bouwen (Wkb) is extra personele inzet nodig voor de behandeling van vergunning-
aanvragen en het verwerken van meldingen. Daarnaast zijn hogere kosten gemaakt
voor juridische bijstand door meer beroep- en bezwaarprocedures.

Overig       € 0,3 mln. V / I

Baten:    €0,7 mln. V / I

Hogere inkomsten leges   € 4,5 mln. V / I
In 2025 zijn meer grote bouwaanvragen ingediend dan verwacht, waardoor de
inkomsten uit bouwleges hoger zijn uitgevallen dan begroot.

Lagere onttrekking voorziening bouwleges   € 3,8 mln. N / I
Door de eerdere benoemde hogere inkomsten vanuit leges is er minder onttrokken
uit de voorziening bouwleges dan begroot.

• In 2025 is gewerkt aan fase 2 van de herinrichting van de Kasteeltuin Binckhorst (herinrichting als groene, toegankelijke ruimte) en is in maart 2026 geopend.
• Het Proefpark Binckhorstlaan is in 2025 geopend als tijdelijke groene ruimte voor bewoners en ondernemers in de Binckhorst, als voorloper van de definitieve inrichting van de buitenruimte.

Kasteeltuin Binckhorst: fase 1 (grondwerk rondom kasteel) afgerond in 2024; in 2025 gewerkt aan fase 2 (herinrichting kasteeltuin) en geopend in maart 2026.

 
Lasten
In 2025 is € 0,8 mln. besteed aan deze activiteit, bestaande uit:

• Overige goederen en diensten: € 0,6 mln.
• Overige verrekeningen – uren x tarief: € 0,2 mln.

Financieel resultaat Buitenruimte stadsontwikkeling         € 0,3 mln. V / I

Lasten:                           € 0,3 mln. V / I

Overige goederen en diensten & verrekeningen                € 0,3 mln. V / I
De lasten voor overige goederen en diensten zijn lager uitgevallen dan begroot doordat werkzaamheden aan de buitenruimte in ontwikkelgebieden deels zijn doorgeschoven naar 2026. Inzet van ambtelijk personeel dan begroot voor begeleiding van de projecten Kasteeltuin Binckhorst en Proefpark Binckhorstlaan.

De eerste stappen voor het omgevingsplan zijn gezet, waarin uiteindelijk alle gemeentelijke regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving worden samengebracht. Dit plan moet volgens de wet uiterlijk op 1 januari 2032 gereed zijn.

Onze belangrijkste resultaten:

• De structuur van het permanente omgevingsplan is opgesteld.
• De eerste regelsets voor het omgevingsplan zijn ontwikkeld.
• Processen zijn voorbereid om het omgevingsplan actueel te houden.
• Processen zijn voorbereid om de uitvoering te monitoren.

• Sinds 1 januari 2024 heeft de gemeente een tijdelijk omgevingsplan, dat bestaat uit alle (circa 250) bestemmingsplannen. Dat tijdelijke plan moet worden omgezet in 1 regeling voor de hele stad, in een proces van harmonisatie, standaardisatie en synchronisatie.
• De laatste bestemmingsplannen die vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet ter inzage lagen zijn ter vaststelling aan de raad aangeboden, op 2 bestemmingsplannen na. Deze worden nog ter vaststelling aangeboden.
• De eerste wijziging van het omgevingsplan is vastgesteld, waarmee een belangrijke stap is gezet richting het definitieve omgevingsplan.
  • Er is gestart met de voorbereiding van een volgende wijziging van het tijdelijke omgevingsplan. Deze wijziging bevat een brede basisregeling met algemene regels voor de hele gemeente, zoals bouwen en cultureel erfgoed. Hiermee wordt de structuur en het fundament gelegd voor het definitieve omgevingsplan.
• Het programma Implementatie Omgevingswet heeft in 2025 verder gewerkt aan de opdracht om de doorontwikkeling van de wet te ondersteunen. Hiervoor zijn plannen van aanpak opgesteld, die de komende jaren worden uitgevoerd. De focus ligt op het verbeteren van de dienstverlening, de doorontwikkeling van het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO), het versterken van de samenhang tussen de nieuwe kerninstrumenten en het opzetten van een structureel proces voor monitoring en evaluatie van deze instrumenten.

 
Lasten
In 2025 is € 5,3 mln. besteed aan deze activiteit, bestaande uit:

• Salarissen: € 2,5 mln.
• Mutatie reserves: € 1,6 mln.
• Overige goederen en diensten: € 0,4 mln.
• Ingeleend personeel: € 0,4 mln.
• Overige verrekeningen en overig: € 0,4 mln.

Baten
In 2025 is € 0,9 mln. aan baten gerealiseerd, bestaande uit:

• Mutatie reserves en overig: € 0,9 mln.

Financieel resultaat Omgevingsplan                                                              € 0,02 mln. N / I

Lasten:                                                                                                                          € 1,4 mln. V / I

Krapte arbeidsmarkt                                                                                              € 0,5 mln. V / I
Als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt gaat het invullen van de vacatures moeizaam. Dit heeft met name impact op de uitvoering van het programma omgevingsplan.

Lagere lasten op uitvoering programma implementatie Omgevingswet      € 0,6 mln. V / I
Met name door minder benodigde inhuur voor specifieke expertise t.a.v. monitoring en evaluatie en minder benodigde onderzoeken voor toepasbare regels binnen de pijler dienstverlening  

Minder claims op nadeelcompensatie                                                                     € 0,2 mln. V / I
In 2025 zijn minder claims op nadeelcompensatie ingediend dan waarvoor in de begroting rekening was gehouden.

Overig                                                                                 € 0,1 mln. V / I

Baten:                                                                                                                            € 1,4 mln. N / I

Onttrekking uit reserve voorbereidingskosten Omgevingswet         € 1,4 mln. N / I
Als gevolg van voordeel op de lasten is een lagere onttrekking benodigd uit de Reserve Voorbereidingskosten Omgevingsvisie, Omgevingswet en Omgevingsplan.

In 2025 hebben wij gezorgd voor actuele en betrouwbare geo-informatie, waarmee de gemeente en inwoners kunnen rekenen op goede informatievoorziening.

Onze belangrijkste resultaten:

• We hebben verder gewerkt aan de ontwikkeling van de digitale spiegelstad als basis voor datagedreven werken volgens de gemeentelijke datastrategie (RIS305091 ).
• Door goede registratie, duidelijke procedures en scholing van medewerkers verbeteren we de kwaliteit van data en werken we efficiënter. Zo versterken we onze dienstverlening en bouwen we aan een transparante gemeente voor iedereen.

• We hebben in 2025 de basisregistraties BAG, BGT en BRO bijgehouden conform de wettelijke kwaliteitseisen ( (RIS321959 ). Tranche 5 van de BRO is geïmplementeerd, waardoor gestandaardiseerde gegevens over de milieukwaliteit van de bodem landelijk beschikbaar zijn gekomen.
• Daarnaast hebben we het integraal bijhouden van de geo-basisregistraties doorontwikkeld. Medewerkers zijn gestart met opleidingstrajecten zodat zij meerdere basisregistraties kunnen beheren, wat de wendbaarheid vergroot en de kwetsbaarheid van de beheerprocessen vermindert. Met behulp van een nieuwe stereoluchtfoto en de inzet van AI voor mutatiedetectie kunnen wijzigingen voortaan efficiënter en nauwkeuriger worden verwerkt.
• Het proces voor het beheer van het 3D-stadsmodel is ingericht. Daarnaast is een belangrijke stap gezet in de texturering van het model, waarbij gebouwen zijn voorzien van fotorealistische weergaven. Het 3D-stadsmodel wordt, onder andere binnen het CID, ingezet voor planologische afwegingen en integrale analyse van belangen. Binnen de Digitale Spiegelstad zijn daarnaast diverse opties onderzocht voor de inzet van zowel het 3D-stadsmodel als de digitale spiegelstad als hulpmiddel voor burgerparticipatie in Benoordenhout. Het nieuwe WebGIS-platform is ingericht, waardoor ruimtelijke informatie sneller en breder beschikbaar wordt, onder andere de inhoud van de geo-basisregistraties. Het platform is geoptimaliseerd voor circa 2.500 gemeentelijke gebruikers, die hiermee actuele en betrouwbare geo-informatie kunnen raadplegen, analyseren, exporteren en combineren met externe bronnen. De benodigde infrastructuur is vernieuwd en zal naar verwachting in 2026 operationeel worden.
• We hebben geo-data geleverd voor de viewer Nota Omgevingskwaliteit 2025, zodat inwoners, ondernemers en andere belangstellenden per adres inzicht hebben in de relevante informatie via https://welstand.omgevingskwaliteitdenhaag.nl/ .
• We zijn aangesloten op SYVAS, het systeem van het Kadaster voor de verwerking en aanlevering van stukken. Hierdoor kunnen besluiten die nodig zijn voor het registreren van publiekrechtelijke beperkingen in de Basisregistratie Kadaster voortaan digitaal en op betrouwbare wijze worden aangeleverd, zoals voorgeschreven door de Omgevingswet. Deze stap versterkt de toegankelijkheid en betrouwbaarheid van deze publieke informatie .

 
Lasten
In 2025 is € 5,9 mln. besteed aan deze activiteit, bestaande uit:

• Salarissen: € 2,8 mln.
• Overige goederen en diensten: € 2,8 mln.
• Ingeleend personeel: € 0,3 mln.

Baten
In 2025 is nihil (€ 9,3 K) aan baten gerealiseerd.

Financieel resultaat Kernregistraties               € 0,2 mln. V / I

Lasten:                              € 0,5 mln. V / I

Leveringen aan Geo-producten                     € 0,3 mln. V / I
De leveringen aan geo-producten worden intern doorbelast in plaats van extern gefactureerd. Doordat interne doorbelastingen via de lasten verlopen, vallen zowel de externe lasten als de externe baten lager uit.

Overig                              € 0,2 mln. V / I

Baten:                              € 0,3 mln. N / I

Leveringen aan Geo-producten                     € 0,3 mln. N / I
De begrote externe baten voor geo-productleveringen zijn niet gerealiseerd doordat deze leveringen intern worden doorbelast. Interne doorbelastingen verlopen via de lasten.

Binnen programma 13 is sprake van de volgende verbonden partijen:

• Grondexploitatiemaatschappij Vroondaal B.V./C.V. (GEM Vroondaal),
• Wijkontwikkelingsmaatschappij Den Haag Zuidwest B.V. (WOM DHZW)
• Ontwikkelingscombinatie Wateringse Veld (OCWV).
• WOM Den Haag Zuidwest B.V.

De gemeente Den Haag en woningcorporatie Vestia, ondertussen Hof Wonen, zijn sinds de oprichting in april 2014 de aandeelhouders van WOM DHZW. Het doel van de WOM DHZW is het geven van een impuls aan de vernieuwing van Den Haag Zuidwest. WOM DHZW streeft ernaar om de sociale en betaalbare woningvoorraad op peil te houden en tegelijkertijd middels differentiatie doorstromers in het gebied en de omliggende wijken kansen te geven om een volgende stap in hun wooncarrière te zetten. De hoofdactiviteiten om dit te realiseren bestaan uit het slopen van onroerende zaken en andere werken, het bouwrijp maken van grond, het bouwen en renoveren van woningen en het aanpassen van de verdere woonomgeving. De Venen is het laatste en het grootste project van WOM DHZW. De gemeente participeert -risicodragend- door middel van financiering van de door de WOM Den Haag Zuidwest te ontwikkelen projecten. Ter afdekking van de risico’s, rentelasten en het aandeel van de gemeente Den Haag in het negatieve saldo bij liquidatie van de WOM Den Haag Zuidwest is een voorziening kapitaalverstrekking aan deelnemingen gevormd. Op basis van de geformaliseerde afspraken komt het beoogde verlies in de WOM DHZW voor GDH (aandeel 42%) uit op een bedrag van ca. € 2,7 mln. per 1-1-2026. De stand van de voorziening kapitaalverstrekking aan deelnemingen per 1-1-2025 bedroeg € 9,2 mln. en deze is bij de jaarrekening 2025 op basis van voorgaande met € 6,4 mln. verlaagd.

• GrondExploitatieMaatschappij (GEM) Vroondaal B.V./C.V.)

De GEM Vroondaal heeft tot doel het uitgeven van grond t.b.v. realisatie van max. 2150 woningen in het midden van het hoge prijssegment in de nieuw te realiseren woonwijk. De GEM Vroondaal is ook verantwoordelijk voor de inrichting van het openbaar gebied en de (hoofd)infrastructuur binnen het grondexploitatiegebied. De realisatie van de woonwijk Vroondaal vindt plaats binnen de door de gemeente vastgestelde stedenbouwkundige en planologische kaders. De risico’s voor de gemeente worden voldoende afgedekt door voorzieningen en de bankgaranties van de partners van de GEM. De voorziening voor de verstrekte financiering wordt conform BASEL II minimaal jaarlijks herzien. Risico’s worden jaarlijks meegenomen onder de post overige kosten bij de grondexploitatie van GEM Vroondaal. De grondexploitatie Vroondaal 2025 bedroeg € 6,5 mln. positief op eindwaarde 31-12-2028. Het aandeel van de gemeente in dit positieve saldo is 48% in de CV en 2% in de BV (tezamen 50%).

• Ontwikkelingscombinatie Wateringse Veld (OCWV B.V./C.V.).

Binnen het oorspronkelijke plangebied Wateringse Veld zijn alle realisatiewerkzaamheden door OCWV afgerond en is het openbare gebied in beheer overgedragen aan de gemeente. OCWV is in 2016 uitgebreid met het deelgebied Erasmusveld. Dit deelgebied is grotendeels gereed.  De grondexploitatie OCWV 2025 bedroeg € 6,7 mln. positief op eindwaarde 31-12-2025. Het aandeel van de gemeente in dit positieve saldo is 49% in de CV en 1% in de BV. De CV is in december 2025 opgeheven; de gemeente heeft op basis van haar aandeel ca. € 3,6 mln. ontvangen in december 2025 en ten gunste van de Reserve Grondbedrijf gebracht. Deze winstuitkering was hoger dan verwacht, omdat veel oude budgetten zijn afgerond en posten onvoorzien zijn komen te vervallen in de loop van 2025. De OCWV BV zal naar verwachting in 2026 worden afgesloten, omdat de overdracht van het openbare gebied naar dienst Stadsbeheer (DSB) is uitgelopen: uit de schouw door DSB zijn een aantal opleverpunten naar voren gekomen, die nog door OCWV opgelost dienen te worden. De liquidatie van de OCWV BV (1% aandeel gemeente) is vertraagd naar 2026, maar de CV (49% aandeel gemeente) is wel overeenkomstig verwachting in 2025 geliquideerd.